Strona główna
|
LEX OMEGA |
Zapraszamy do zapoznania się z naszą bogatą ofertą.
|
LEX SIGMA |
|
LEX GAMMA |
|
Prawo Europejskie |
|
KOMENTARZE |
|
Informator Prawno-Gospodarczy |
|
Polska Bibliografia Prawnicza |
|
Prawo Miejscowe |
NewsKiK
EUROPEJSKI PRZEGLĄD SĄDOWY
Europejski Przegląd Sądowy nr 11/2006, Prawo dostępu do dokumentów instytucji Unii Europejskiej, Andrzej Wasilewski
"Prawo dostępu do dokumentów" pozostających w dyspozycji władzy publicznej, będące przejawem urzeczywistniania ogólnego "prawa do informacji" o działalności władzy publicznej, było i jest nadal w poszczególnych państwach przedmiotem zróżnicowanych regulacji prawnych oraz praktyki, determinowanej nie tylko standardami funkcjonowania współczesnych systemów ustrojowych państw demokratycznych, ale także historycznie uzasadnionymi tradycjami porządków prawnych tych krajów.
Andrzej Wasilewski koncentruje się między innymi na takich zagadnieniach, jak prawo publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (art. 255 TWE oraz rozporządzenie WE nr 1049/2001), w tym w szczególności na podmiotach upoważnionych do wydania dostępu do dokumentów, podmiotach zobowiązanych do umożliwienia realizacji prawa publicznego dostępu do dokumentów wspólnotowych, a także na pojęciu "dokumentu" w kontekście przepisów rozporządzenia nr 1049/2001 oraz prawie dostępu do dokumentów jako zasadzie i wyjątkach od niej, jak również ochronie prawnej w wypadku odmowy realizacji prawa dostępu do dokumentu.
Ponadto autor analizuje także takie zagadnienia, jak "prawo dostępu do dokumentów instytucji WE" a "prawo wglądu do akt sprawy" w postępowaniu przed organami WE, czy "prawo dostępu do dokumentów" instytucji WE a "prawo dostępu do informacji dotyczących środowiska". Integralną częścią niniejszego opracowania jest przegląd orzecznictwa odnoszący się do poruszanej przez autora tematyki, który zostanie opublikowany w "Europejskim Przeglądzie Sądowym" nr 12/2006.
Europejski Przegląd Sądowy nr 11/2006, Tajemnica telekomunikacyjna w świetle dyrektyw UE i w prawie polskim, Bogdan Fischer
Tajemnica telekomunikacyjna określana jako tajemnica komunikowania się w sieciach telekomunikacyjnych należy do tajemnic ustawowo chronionych i jest regulowana ustawą z 16.07.2004 r. - Prawo telekomunikacyjne. Przedmiotowe zapisy harmonizują prawo polskie z prawem obowiązującym w Unii Europejskiej. W zakresie tajemnicy telekomunikacyjnej jest to w szczególności implementacja dyrektywy 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12.07.2002 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze czynności elektronicznej.
Bogdan Fischer stara się odpowiedzieć na pytanie, czy obecnie obowiązujące prawo telekomunikacyjne w analizowanym zakresie odpowiada założeniom prawa unijnego i czy jest w stanie zapewnić osiągnięcie wymaganych przez to prawo skutków.
PAŃSTWO I PRAWO
Państwo i Prawo nr 10/2006, Czynności okazania wizerunku i czynności okazania osoby w toku tego samego procesu, glosa do postanowienia SN z 12.08.2005 (IV KK 117/05) , Romuald Kmiecik
Romuald Kmiecik glosuje postanowienie SN z 12.08.2005 (IV KK 117/05), w którym sąd uznał, że
"1. Okazanie wizerunku (art. 173 § 1 k.p.k.) wymaga spisania protokołu (art.143 § 1 pkt 5 k.p.k.). 2. Możliwe jest przeprowadzenie w tym samym procesie zarówno czynności okazania wizerunku, jak i czynności okazania osoby. Rzecz tylko w tym, by każdorazowo rozważać przydatność każdej z tych czynności, w zależności od konkretnych ustaleń faktycznych i dowodowych danej sprawy, nadto by obie z nich zostały (w odpowiedniej kolejności) przeprowadzone z zachowaniem przewidzianych przepisami warunków wyłączających sugestię, a następnie, aby sposób przeprowadzenia tych czynności i ich wynik zostały poddane pełnej ocenie".
Państwo i Prawo nr 10/2006, Konstytucyjność przepisu art. 199a § 3 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (DzU z 2005 r. nr 85, poz. 727 ze zm.) - glosa do wyroku TK z 14.06.2006 r. (K 53/05), Cezary Kosikowski
Cezary Kosikowski glosuje wyrok TK z 14.06.2006 r. (K 53/05), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że zaskarżone przez Rzecznika Praw Obywatelskich przepisy art. 199a § 3 ordynacji podatkowej oraz art. 1891 k.p.c., są zgodne z art. 2 i art. 22 konstytucji. Autor zastanawia się, dla kogo dobre jest przyjęte rozwiązanie i dochodzi do wniosku, że na pewno nie dla fiskusa, chyba że organy podatkowe nie będą miały zbyt często wątpliwości co do charakteru czynności prawnych podatnika i nie będą występowały do sądu powszechnego. To jest najbardziej prawdopodobne, a wobec tego podatnik nic nie skorzysta z dobrodziejstwa art. 199a § 3. Nadal pozostanie bez ochrony prawnej, dopóki szczęśliwie nie zakończy się postępowanie podatkowe, co umożliwi mu dopiero zaskarżenie decyzji podatkowych do sądu administracyjnego. Oznacza to powrót do punktu wyjścia. Z tego powodu - zdaniem Cezarego Kosikowskiego - wyrok TK nie rozwiązuje problemu, lecz go utrwala.
PRAWO FINANSOWE, PRAWO PODATKOWE, PRAWO BILANSOWE
Przegląd Podatkowy nr 11/2006, Międzynarodowe konwencje podatkowe a unikanie opodatkowania (1), Kazimierz Bany
- Czego dotyczy zasada "treść przed formą"?
- Czemu służy wymiana informacji pomiędzy organami podatkowymi różnych państw?
- Na czym polega szczególne stanowisko Szwajcarii w kwestii ogólnie przyjętego twierdzenia, że jednym z celów konwencji podatkowych jest zapobieganie unikaniu opodatkowania?
Przegląd Podatkowy nr 11/2006, Powstawanie obowiązku podatkowego w imporcie usług, Tomasz Krywan
- Czym jest import usług?
- Jakie znaczenie ma prawidłowe ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego?
- Wystawienie jakiej faktury oznacza powstanie obowiązku podatkowego przy imporcie usług?
- Czy przewidywane są jakiekolwiek zmiany w ustawie o VAT dotyczące importu usług?
PRAWO HANDLOWE, PRAWO CYWILNE
Przegląd Prawa Handlowego nr 11/2006, Naruszenie przypisywanej państwu umowy z inwestorem zagranicznym a naruszenie traktatu o ochronie inwestycji, Grzegorz Domański, Marek Świątkowski
Polska jest obecnie stroną około sześćdziesięciu umów międzynarodowych o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (ang. bilateral investment treaties, dalej zwanych "traktatami" lub "BIT"). W traktatach tych państwa zobowiązują się między innymi, że nie będą podejmowały wobec pochodzących z drugiego umawiającego się państwa inwestorów, którzy dokonali inwestycji w umawiającym się państwie, działań skutkujących wywłaszczeniem (ang. expropriation) albo nacjonalizacją (ang. nationalization), chyba że na warunkach określonych w danym traktacie, w szczególności za wypłatą odszkodowania.
Przedmiotem artykułu Grzegorza Domańskiego i Marka Świątkowskiego jest prezentacja dotychczasowego dorobku doktryny oraz orzecznictwa międzynarodowych sądów arbitrażowych w zakresie skutków niewykonania albo nienależytego wykonania przez państwo zobowiązań cywilnoprawnych wynikających z umowy zawartej z inwestorem, na gruncie traktatu o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji pomiędzy państwem przyjmującym a państwem, z którego pochodzi dany inwestor. Przyczynkiem do poruszenia takiej tematyki stał się dla autorów wyrok wstępny w sprawie Eureko B.V. przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej.
Grzegorz Domański i Marek Świątkowski szczegółowo analizują orzeczenia zapadłe przed sądami arbitrażowymi, a jako konkluzję swoich przemyśleń wskazują wypowiedź Y. Shany, zamieszczoną na łamach "American Journal of International Law". "(...) ostatnie sprawy rozstrzygnięte pod auspicjami Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID), (...) uwypukliły (...) różnorodne podejścia międzynarodowych arbitrów w określaniu granic pomiędzy dwoma podstawowymi elementami międzynarodowego prawa inwestycyjnego - prywatnymi umowami inwestycyjnymi (...) i międzynarodowymi traktatami inwestycyjnym (...). Różnice te nie sprowadzają się do kwestii akademickich. Wręcz przeciwnie, istnieją istotne rozbieżności w częściach zasadniczych orzeczeń, tj. odmienne rozstrzygnięcia co do tego, czy sądy ICSID są uprawnione do rozpoznawania roszczeń umownych, czy roszczenia umowne podlegają ochronie BIT-u, jakie skutki należy przypisać postanowieniom prywatnych umów inwestycyjnych o wyłącznej jurysdykcji. (...) Wydaje się, że po wyroku Komisji ad hoc w sprawie Vivendi, sądy obecnie nie mają większych wątpliwości, że jeżeli zarzut naruszenia traktatu jest konsekwencją niewykonania albo nienależytego wykonania umowy cywilnoprawnej, to sąd traktatowy jest umocowany do oceny, czy rzeczywiście doszło do naruszenia umowy przy zastosowaniu prawa nią rządzącego, by móc wypowiedzieć się na temat zasadności roszczenia traktatowego".
Przegląd Prawa Handlowego nr 11/2006, Zakaz konkurencji w licencjach patentowych i know-how w prawie polskim na tle regulacji wspólnotowej, Marek Salamonowicz
Instytucja zakazu konkurencji stanowi intrygujący paradoks. Z jednej strony ma za zadanie chronić uczciwość i rzetelność konkurencji, z drugiej zaś, ogranicza wolność konkurowania. Założeniem Marka Salamonowicza jest przeanalizowanie, na ile zakaz konkurencji wynika z natury umowy licencyjnej.
Autor - na gruncie prawa polskiego, wspólnotowego i amerykańskiego - omawia między innymi istotę zakazu konkurencji oraz stosunek licencyjny jako uzasadnienie bytu zakazu konkurencji. Definiuje podmiot chroniony i przedmiot ochrony, a także treść zakazu konkurencji. Prezentuje również nowe podejście, zawarte w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 772/2004 z 7.04.2004 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 TWE do kategorii porozumień o transferze technologii.
Podsumowując wywody, Marek Salamonowicz formułuje między innymi i taki wniosek, że wyraźnym trendem w omawianych systemach prawnych jest stopniowa liberalizacja, polegająca nie tylko na łagodniejszym traktowaniu klauzul zakazu konkurencji, ale także na uelastycznieniu wcześniej dość sztywnego podejścia. Na tym tle - zdaniem autora - niekorzystnie odstaje polski system prawa, który nadal uznaje zakaz konkurencji w porozumieniach o transferze technologii za klauzulę niedozwoloną.
Przegląd Prawa Handlowego nr 11/2006, Hedging w systemie kontroli ryzyka systematycznego, Marek Barowicz
Obecnie można zauważyć proces dość dynamicznego rozwoju inżynierii finansowej jako dyscypliny naukowej. Inwestycje w instrumenty finansowe stają się przedmiotem zainteresowania coraz szerszego grona inwestorów, również na polskim rynku kapitałowym. Rynek terminowy jest pomostem na płaszczyźnie przenoszenia ryzyka do instytucji zawodowo trudniących się jego zarządzaniem, sama zaś transakcja terminowa może dotyczyć dowolnej sumy, okresu oraz walut. Prowadzeniu działalności gospodarczej w warunkach rynkowych towarzyszą jednak różne kategorie ryzyka. W celu ich redukcji podejmuje się odpowiednie czynności zabezpieczające. Narzędziem, którego istota funkcjonowania polega na niwelacji ryzyka, jest hedging. Zapewniając ochronę przed ryzykiem, pełni on rolę stabilizatora gospodarki, umożliwiając przy tym kalkulację wiarygodnego rachunku ekonomicznego i podejmowanie racjonalnych decyzji rynkowych.
Marek Barowicz - oprócz przybliżenia teorii hedgingu (którym obecnie określa się nowoczesną metodę zabezpieczenia przed ryzykiem za pomocą transakcji terminowych, których przedmiotem są finansowe instrumenty pochodne) - dużo miejsca poświęca praktycznym przykładom wykorzystania hedgingu do kontraktów terminowych, popierając je licznymi wykresami i tabelami zawierającymi przykładowe wyliczenia.
SAMORZĄD TERYTORIALNY
Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych nr 4/2006
Agencja Mienia Wojskowego jako państwowa osoba prawna dysponuje trzema rodzajami mienia: własnym (art. 8 ustawy o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego), powierzonym (art. 6 tej ustawy) oraz przyjętym na przechowanie lub użyczonym na podstawie umów, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy. Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości mienia własnego Agencji nie budzi żadnych wątpliwości i nawet przekazanie władztwa nad nieruchomością posiadaczowi zależnemu na podstawie umowy cywilnoprawnej nie przeniesie na tego posiadacza obowiązku podatkowego. Nieruchomości lub ich części, będące w trwałym zarządzie jednostek organizacyjnych podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej, niewykorzystywanym przez te jednostki do realizacji zadań niezbędnych dla celów obronności lub bezpieczeństwa państwa użyczone przez Ministra Obrony Narodowej Agencji podlegają opodatkowaniu stosowanie do art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W takiej sytuacji Agencja staje posiadaczem tych nieruchomości, stosowanie do treści przywołanego przepisu, a zatem i podatnikiem w podatku od nieruchomości. W odniesieniu do nieruchomości, wobec których Skarb Państwa powierzył Agencji wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych pamiętać należy, iż każda czynność cywilnoprawna Agencji, dotycząca mienia powierzonego jest czynnością Skarbu Państwa. Oznacza to, że stroną umów cywilnoprawnych zawieranych przez Agencję Mienia Wojskowego jest Skarb Państwa, a Agencja jedynie go reprezentuje. Umowy zawierane przez Agencję należy traktować jako umowy zawarte bezpośrednio z właścicielem, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tym samym osoby lub jednostki organizacyjne zawierające umowy z Agencją, na mocy wskazanego przepisu, jako posiadacze zależni nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, są obciążeni podatkiem od nieruchomości (OwSS 2006/4/97).
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim, nabywa prawo do zaliczki, przez okres jednego roku, jeżeli osoba pozostająca w związku małżeńskim złożyła do sądu pozew o rozwód albo separację i spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie. W takim przypadku do składu rodziny nie wlicza się małżonka zobowiązanego przez sąd do alimentacji (art. 29 ust. 2 ustawy). W cytowanym przepisie nie ma mowy o pozostawaniu w związku małżeńskim z małżonkiem zobowiązanym przez sąd do alimentacji, a jedynie o "pozostawaniu w związku małżeńskim". Okoliczność, iż w ust. 2 art. 29 ustawy mowa jest o "małżonku zobowiązanym przez sąd do alimentacji" nie uprawnia do rozszerzającej wykładni ust. 1 tego przepisu. Jak przyjęło Kolegium, art. 29 ustawy "nie można odnosić wyłącznie do sytuacji, w których wnoszony jest pozew o rozwód z małżonkiem zobowiązanym do alimentacji. Za taką opinią przemawia bowiem ratio legis, czyli cel tego przepisu. Wolą ustawodawcy było przyznanie czasowego prawa do zaliczki również uprawnionym, którzy są wychowywani przez osoby pozostające w związku małżeńskim, jeżeli te osoby złożyły do sądu pozew o rozwód albo separację. (
) skoro przepis ten ma mieć zastosowanie do osób pozostających w związku małżeńskim z osobą zobowiązaną do alimentacji, to tym bardziej należy do stosować do osób pozostających w związku małżeńskim z osobą, na której obowiązek alimentacyjny nie spoczywa." (OwSS 2006/4/101).
Problematyki związanej z zaliczką alimentacyjną dotyczyła także sprawa, w której komornik sądowy, po wydaniu decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną, wyegzekwował świadczenie alimentacyjne za okres trzech miesięcy, których dotyczyło zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych wysokości wyegzekwowanych świadczeń. Organ I instancji po otrzymaniu kolejnego zaświadczenia, w którym uwzględnione zostały kwoty wyegzekwowane, uznał tę okoliczność nie tylko za uprawniającą do zastosowania art. 10 ust. 7 ustawy, ale i za uzasadniającą zmianę wysokości zaliczki alimentacyjnej w okresie, w którym jej wysokość była ustalana na podstawie zaświadczenia wydanego przed wyegzekwowaniem alimentów. Organ II instancji nie podzielił poglądu, że rozliczenie powinno skutkować zmianą wysokości przyznanej i wypłaconej zaliczki w kwartale, po którego upływie dokonuje się rozliczenia. Kolejne zaświadczenie komornika nie podważa zaświadczenia stanowiącego podstawę przyznania zaliczki alimentacyjnej ani nie stwierdza, ze było ono niewłaściwe. Nowe zaświadczenie potwierdza jedynie fakty, które nie istniały w chwili wydania poprzedniego zaświadczenia. Z tego względu, w sytuacji gdy kwota przyznanej zaliczki alimentacyjnej powinna być niższa niż określona w decyzji, na skutek wyegzekwowania alimentów, stosowanie do art. 10 ust. 7 i 8 ustawy, istniej możliwość określenia nowej (niższej) kwoty zaliczki poprzez zmianę decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną. Zmiana ta może jednak dotyczyć następnego kwartału, a nie kwartału ocenianego - mijającego (OwSS 2006/4/102).
Samorząd Terytorialny nr 11/2006, Zakres stosowania załącznika do uchwał organów samorządu terytorialnego na tle Zasad techniki prawodawczej, Jacek Brzeziński
W art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r., Nr 24, poz. 199 ze zm.) zawarte zostało upoważnienie dla Prezesa Rady Ministrów do ustalenia w drodze rozporządzenia zasad techniki prawodawczej. W ust. 5 tego przepisu zawarto tzw. wytyczne dotyczące treści tego aktu, zgodnie z którymi Prezes Rady Ministrów wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, określi w szczególności elementy metodyki przygotowania i sposób redagowania projektów ustaw i rozporządzeń oraz innych normatywnych aktów prawnych, a także warunki, jakim powinny odpowiadać uzasadnienia projektów normatywnych aktów prawnych, jak również reguły przeprowadzania zmian w systemie prawa. Stosowanie zasad techniki prawodawczej powinno zapewnić w szczególności spójność i kompletność systemu prawa oraz przejrzystość tekstów normatywnych aktów prawnych, z uwzględnieniem dorobku nauki i doświadczeń praktyki. Rozporządzenie w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (ZTP) wydane zostało w dniu 20 czerwca 2002 r. (Dz. U. nr 100, poz. 908), a weszło w życie z dniem 1 sierpnia 2002 r. Jednym z najbardziej istotnych problemów związanych z funkcjonowaniem ZTP okazała się kwestia "związania" ich postanowieniami organów jednostek samorządu terytorialnego. Jest to o tyle istotne, że w orzecznictwie sądowym zaczęła torować sobie drogę koncepcja oparta o założenie, że organy samorządu terytorialnego nie mogą stanowić przepisów prawa miejscowego w załączniku do uchwały, lecz wyłącznie w treści uchwały. Uzupełnieniem tej koncepcji jest uznanie ZTP za wystarczającą podstawę do stwierdzania niezgodności z prawem aktów prawa miejscowego stanowionego przez organy jednostek samorządu terytorialnego. Co ciekawe, o ile orzecznictwo sądowe i orzecznictwo organów administracji publicznej sprawujących nadzór i kontrolę nad tworzeniem prawa samorządowego zaczęły akceptować nową koncepcje, o tyle nauka prawa pozostaje wobec niej sceptyczna. Argumenty przemawiające "za" i "przeciw" temu rozwiązaniu scharakteryzował Jacek Brzeziński.
Samorząd Terytorialny nr 11/2006, Wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Ewa Śladkowska
Przesłanka rażącego naruszenia prawa zawarta w art. 156 § 1 pkt 2 in fine kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) jest chyba najczęściej interpretowaną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W nauce prawa i orzecznictwie zaprezentowano dotychczas trzy podstawowe koncepcje określenia zakresu "rażącego naruszenia prawa". Według pierwszej, pojęcie "rażącego naruszenia prawa" wiązać należy z naruszeniem przepisu prawa nie budzącego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Koncepcja ta opierała się o założenie, iż wykładnia nie jest niezbędnym elementem każdego procesu stosowania prawa i dochodzi do niej wyłącznie wtedy, gdy przepis prawa nie jest bezpośrednio zrozumiały. Według innej koncepcji przesłankę "rażącego naruszenie prawa" należało wiązać ze skutkami społeczno - gospodarczymi, jakie wywoływać miała decyzja administracyjna. Wśród zarzutów przeciwko temu rozwiązaniu podniesiono jeden niezwykle istotny: żaden z przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzania nieważności nie zawierał odwołania do skutków społeczno - prawnych decyzji. Kolejną próbą określenia zakresu pojęcia "rażącego naruszenia prawa" było powiązanie tego pojęcia nie z oczywistością naruszenia, czy oceną praktycznych skutków tego naruszenia, ale w jego charakterze. W tym ujęciu "rażące naruszenie prawa" miało charakter niestopniowany, a zasadnicze znaczenia dla ustalenia istoty tego naruszenia wiązało się odpowiedzią na pytania o to jaką rolę "rażące naruszenie prawa" pełni w systemie podstaw weryfikacji decyzji oraz czy możliwe jest określenie jego cech. Kolejną próbą wskazania metody ustalenia zakresu pojęcia "rażącego naruszenie prawa" jest artykuł Ewy Śladkowskiej. Autorka próbuje odejść od utrwalonego w doktrynie podziału wad decyzji na wady materialnoprawne i procesowe i poprzez wskazanie "przesłanek wstępnych" omawianej wady podaje proponowane przypadki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
WYJAŚNIENIA PRAKTYCZNE
Przegląd Podatkowy nr 11/2006, Podatek dochodowy od osób fizycznych. Alimenty i ich opodatkowanie, Iwona Molenda-Detyna
Od niedawna otrzymuję alimenty od byłego męża, które stanowią mój jedyny dochód. Czy podlega on opodatkowaniu, a jeżeli tak to na jakich zasadach (czy mam wpłacać zaliczki)? Czy istnieje taka możliwość, że wszystkie formalności związane z rozliczeniem podatku od otrzymywanych alimentów dokona mój urząd skarbowy?
Podstawową regułą podatku dochodowego od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania. Jak stanowi art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkie dochody z wyjątkiem tych, które ustawodawca enumeratywnie wymienił w katalogu zwolnień przedmiotowych, lub od których został zaniechany pobór podatku w drodze rozporządzenia Ministra Finansów.
Jeśli chodzi o alimenty, to należą one do przychodów z tzw. innych źródeł. Wynika to z postanowień art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Ostatnio powołany przepis stanowi, że za przychody z innych źródeł, uważa się w szczególności:
- kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
- zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego,
- alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci,
- stypendia, dotacje (subwencje) dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nie należące do przychodów określonych w innych przepisach ustawy oraz przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.
- zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego,
- alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci,
- stypendia, dotacje (subwencje) dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nie należące do przychodów określonych w innych przepisach ustawy oraz przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.
Należy zatem podkreślić, że alimenty na rzecz dzieci, nie podlegają opodatkowaniu. Omawiane dochody uzyskiwane przez dorosłych podatników podlegają opodatkowaniu na ogólnych zasadach, tj. według obowiązującej skali podatkowej.
Jak stanowi art. 42a u.p.d.o.f. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń z tak zwanych innych źródeł, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów. A następnie, w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników podlegających w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych. Z przepisu tego wynika, iż jedynie podmioty zinstytucjonalizowane, które dokonują wypłaty świadczeń z tzw. innych źródeł są obowiązane sporządzić roczną informację PIT-8C. Pozostałe podmioty (w tym osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych) nie sporządzają takiej informacji.
Przepisy podatkowe przewidują możliwość rocznego rozliczenia jedynie w przypadku uzyskiwania przez podatników dochodów za pośrednictwem niektórych płatników (pracodawców, organów rentowych). Nie jest natomiast możliwe, w obecnym stanie prawnym, zobowiązanie urzędu skarbowego do dokonania rozliczenia podatku dochodowego za podatnika.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zobowiązuje podatników uzyskujących przychody z tzw. innych źródeł do wpłacania miesięcznych zaliczek na podatek. Dlatego też dochód z omawianego tytułu należy wykazać dopiero w rocznym zeznaniu podatkowym. W tym celu podatnik wypełnia formularz PIT-36 i terminie do końca kwietnia następującego po roku podatkowym, składa go w urzędzie skarbowym właściwym według miejsca zamieszkania oraz wpłaca należny podatek.
Podstawa prawna: art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1, art. 42a, art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, ze zm.).
Szukasz więcej informacji:
- Europejski Przegląd Sądowy (poszczególne numery)
- Glosa - Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
- Przegląd Prawa Handlowego (poszczególne numery)
