Strona główna
|
LEX OMEGA |
Zapraszamy do zapoznania się z naszą bogatą ofertą.
|
LEX SIGMA |
|
LEX GAMMA |
|
Prawo Europejskie |
|
KOMENTARZE |
|
Informator Prawno-Gospodarczy |
|
Polska Bibliografia Prawnicza |
|
Prawo Miejscowe |
NewsKiK
EUROPEJSKI PRZEGLĄD SĄDOWY
Europejski Przegląd Sądowy nr 4/2007, Ugody i dokumenty urzędowe jako podstawa egzekucji w świetle rozporządzenia nr 805/2004, Jerzy Pisuliński
Rozporządzenie nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21.04.2004 r. w sprawie utworzenia europejskiego tytułu egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (dalej zwane rozporządzeniem o ETE) pozwala nadawać ugodom i dokumentom urzędowym zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego, a tym samym prowadzić na ich podstawie egzekucję we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej (z wyjątkiem Danii).
Jerzy Pisuliński omawia przesłanki nadania takiego zaświadczenia ugodom i dokumentom urzędowym wystawianym w Polsce w świetle przepisów rozporządzenia o ETE, a także analizuje wybrane problemy związane z wszczęciem w Polsce postępowania egzekucyjnego na podstawie takich ugód i dokumentów urzędowych wystawionych za granicą. Koncentruje się między innymi na takich zagadnieniach, jak pojęcie ugody i dokumentu urzędowego w rozporządzeniu o ETE, kryteria ugody i dokumentu urzędowego sporządzonego w Polsce, któremu można nadać zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego, czy wymagania dotyczące ugody i dokumentu urzędowego w celu uzyskania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego. Omawia również procedurę wydania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego ugodzie i dokumentowi urzędowemu.
Europejski Przegląd Sądowy nr 4/2007, Kolizje norm o międzynarodowej współpracy w sprawach karnych w zakresie zabezpieczenia mienia, Sławomir Steinborn
Konieczność prowadzenia skutecznej walki z najpoważniejszymi rodzajami przestępczości, takimi jak na przykład przestępczość zorganizowana, gospodarcza, narkotykowa czy terroryzm, że nie można poprzestać jedynie na wprowadzaniu regulacji karnoprawnych określających odpowiednie typy czynów zabronionych. Niezbędna jest również walka z głównymi powodami, dla których przestępstwa te są popełniane - dążeniem do osiągnięcia zysku. Stąd też - jak podkreśla Sławomir Steinborn - współczesna polityka kryminalna zakłada wprowadzanie rozwiązań, których celem jest pozbawienie przestępców korzyści majątkowych odniesionych z przestępstw. Ten cel osiąga się zwłaszcza przez poszerzanie możliwości orzekania środków polegających na pozbawianiu skazanych za takie przestępstwa majątku, co do którego istnieją silne podstawy do uznania, iż został on uzyskany na skutek popełniania przestępstw. Do tych motywów odwoływały się zwłaszcza zmiany wprowadzone w 2003 r. w kodeksie karnym, polegające na poszerzeniu możliwości orzekania przepadku przedmiotów i przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa lub jej równowartości.
Autor analizuje kolizje między regulacjami dotyczącymi wykonywania orzeczeń o zabezpieczeniu mienia, zestawiając również wykonywanie orzeczeń o przepadku z zasadami współpracy w zakresie zabezpieczania mienia.
Europejski Przegląd Sądowy nr 4/2007, Dozwolona krytyka prasowa osób pełniących funkcje publiczne w orzecznictwie ETPCz, Joanna Sieńczyło-Chlabicz
Sąd Najwyższy podkreślił w orzecznictwie, że szersze granice krytyki powinny być stosowane tylko w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne. Jednak - jak wynika z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) - granice te są rozszerzone nie tylko w stosunku do tej grupy osób, lecz również do osób będących kandydatami do zajmowania urzędów publicznych lub osób będących osobami zaufania publicznego.
Dorobek orzecznictwa ETPCz w sferze wolności wypowiedzi zagwarantowanej w art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności jest ogromny, a wolność wypowiedzi jest - zdaniem Trybunału - jednym z filarów demokratycznego społeczeństwa, podstawą jego rozwoju i warunkiem samorealizacji jednostki.
Jak podkreśla Joanna Sieńczyło-Chlabicz, granic dozwolonej krytyki nie da się precyzyjnie wyznaczyć, gdyż określają je okoliczności konkretnej sprawy. Autorka wskazuje jednak kryteria pomocne w ocenie przez sądy konkretnych przypadków korzystania przez prasę z prawa do krytyki. Analizuje również szczegółowo dorobek orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, co prowadzi ją ostatecznie do kilku istotnych konkluzji.
Po pierwsze, ograniczenia wolności wypowiedzi określone w art. 10 § 2 konwencji powinny być wąsko interpretowane, zwłaszcza w sprawach politycznych lub publicznie ważnych.
Po drugie, doniosła rola prasy polega na informowaniu społeczeństwa o ważnych sprawach publicznych, gdy za ich publikacją przemawia uzasadniony interes publiczny.
Po trzecie, granice dozwolonej krytyki prasowej działalności członków rządu, polityków i innych funkcjonariuszy publicznych są rozszerzone w porównaniu z osobami prywatnymi.
Po czwarte, obowiązuje zasada, że im bardziej prowokacyjne są publiczne wypowiedzi osób pełniących funkcje publiczne, tym szerszy jest zakres dozwolonej krytyki prasowej.
Po piąte, szerszej ochronie podlega krytyka prasowa podjęta w związku z publiczną debatą o sprawach ważnych, wzbudzających powszechne zainteresowanie.
Po szóste, granice swobody wypowiedzi prasowych posłów, zwłaszcza z ugrupowań opozycyjnych w stosunku do rządzących, powinny być szersze i traktowane ze szczególną swobodą i tolerancją.
PAŃSTWO I PRAWO
Państwo i Prawo nr 3/2007, Konstytucyjna ochrona prawa do życia od momentu poczęcia (uwagi krytyczne do projektu zmiany art. 38 Konstytucji), Eleonora Zielińska
Problem prawnej ochrony życia poczętego oraz prawa kobiety do samostanowienia w dziedzinie reprodukcji powraca co jakiś czas w dyskursie prawniczym w Polsce. Obecnie znowu w kontekście konstytucyjnym. Zaproponowana przez Ligę Polskich Rodzin zmiana Konstytucji będąca przedmiotem rozpatrywania przez sejmową Komisję Nadzwyczajną do rozpatrzenia poselskiego projektu ustawy o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polega na dodaniu do obecnego brzmienia art. 38 Konstytucji wyrazów: "od momentu poczęcia". Dodanie tych kilku wyrazów oznacza jednak - zdaniem Eleonory Zielińskiej - fundamentalną zmianę statusu embriona i płodu w systemie polskiego prawa, o trudnych do przewidzenia konsekwencjach prawnych, odnoszących się do wszystkich jego dziedzin. Oznacza bowiem nie tylko zagwarantowanie explicite ochrony prawnej życia ludzkiego od momentu poczęcia, lecz równocześnie przesądza o "osobowym" charakterze tej ochrony, co wynika z użycia w art. 38 wyrazu "człowiek". Tak też w wyniku tej zmiany embrion uzyskałby w polskim prawie status podmiotowy równy statusowi osoby fizycznej już urodzonej. Przysługiwałoby mu prawo do życia i jego ochrony jako konstytucyjne prawo człowieka również w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia kobiety z powodu ciąży.
Takie rozwiązanie nie znajduje wsparcia w żadnych uregulowaniach międzynarodowych i pozostawać będzie niewątpliwie w sprzeczności z minimalnym standardem europejskim ochrony praw osoby urodzonej, wynikającym z orzecznictwa organów ochrony praw człowieka. Warto dodać, że również w tych nielicznych przypadkach, w których konstytucje krajowe gwarantują ochronę prawną życia nasciturusowi, przyjęte tam rozwiązania nie są tak daleko idące, jak zaproponowane w projekcie. Dotyczy to nawet konstytucji irlandzkiej, która jako jedna z nielicznych odnosi się bezpośrednio do ochrony prawnej życia nasciturusa.
Państwo i Prawo nr 3/2007, Roszczenie dzierżawcy o zwrot wartości ulepszeń od nabywcy - glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z 30.09.2005 r. (III CZP 50/05), Przemysław Drapała
Glosowana przez Przemysława Drapałę uchwała SN dotyczy interesującej i ważnej dla praktyki kwestii rozliczenia ulepszeń (nakładów użytecznych) dokonanych na przedmiot umowy dzierżawy (najmu) w razie jego zbycia w czasie trwania stosunku dzierżawy (najmu).
Sąd Najwyższy uznał w uchwale, że "dzierżawca, który ulepszył rzecz dzierżawioną przed jej zbyciem, ma roszczenie o zwrot wartości ulepszeń do nabywcy". Glosator, co do zasady, zgadza się z tezą uchwały, choć uznaje, że analiza argumentacji przytoczonej przez SN w uzasadnieniu skłania do poczynienia kilku uwag polemicznych.
PRAWO FINANSOWE, PRAWO PODATKOWE, PRAWO BILANSOWE
Przegląd Podatkowy nr 4/2007, Koordynacja krajowych systemów podatkowych państw członkowskich WE - nowa strategia Komisji Europejskiej w sferze opodatkowania bezpośredniego , Paul Farmer, Adam Zalasiński
- Jaki jest cel koordynacji krajowych systemów opodatkowania bezpośredniego?
- Czemu mają służyć wytyczne dotyczące stosowania zasad wynikających z orzecznictwa ETS?
- Z czego wynika powinność zniesienia przez państwa członkowskie podwójnego opodatkowania na wspólnym rynku?
- Czemu mają służyć wytyczne dotyczące stosowania zasad wynikających z orzecznictwa ETS?
- Z czego wynika powinność zniesienia przez państwa członkowskie podwójnego opodatkowania na wspólnym rynku?
Przegląd Podatkowy nr 4/2007, Analogia w prawie podatkowym, Krzysztof Radzikowski
- Czym się charakteryzuje wnioskowanie per analogiam?
- Jaki jest zakres stosowania analogii w prawie podatkowym?
- W jakim kierunku mogą pójść poszukiwania granic zastosowania analogii?
- Czy analogię można traktować jako sposób na wypełnianie luk w prawie podatkowym?
- Jaki jest zakres stosowania analogii w prawie podatkowym?
- W jakim kierunku mogą pójść poszukiwania granic zastosowania analogii?
- Czy analogię można traktować jako sposób na wypełnianie luk w prawie podatkowym?
PRAWO HANDLOWE, PRAWO CYWILNE
Przegląd Prawa Handlowego nr 4/2007, Nabycie akcji spółki publicznej - obowiązek ogłaszania wezwań, Grzegorz Domański, Maciej Goszczyk
Wśród regulacji prawnych dotyczących spółek publicznych istotną rolę odgrywają przepisy, których celem jest ochrona akcjonariuszy takiej spółki w przypadku, gdy określony inwestor uzyskuje lub uzyskał znaczącą pozycję w tej spółce, mierzoną liczbą przysługujących mu na walnym zgromadzeniu spółki głosów. Przepisy ustawy z 29.07.2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych nakładają na takiego inwestora, w określonych w ustawie przypadkach, obowiązek ogłoszenia i przeprowadzenia wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji tej spółki. Bliższa analiza tych przepisów, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, że mają spełniać funkcję ochronną, skłania jednak do krytycznej oceny ich redakcji i merytorycznej poprawności.
Autorzy komentują między innymi takie zagadnienia, jak wezwanie jako obligatoryjny tryb nabywania akcji, następczy obowiązek ogłoszenia i przeprowadzenia wezwania, pośrednie przekroczenie progu liczby głosów a obowiązek wezwania, czy standard ochrony akcjonariuszy mniejszościowych w przypadku przejęcia kontroli nad spółką publiczną.
Przegląd Prawa Handlowego nr 4/2007, Polskie uregulowanie odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez władzę publiczną na tle regulacji Republiki Czeskiej i Wielkiej Brytanii, Jędrzej M. Kondek
Czy kryteria odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez władzę publiczną są ostre i przejrzyste? Czy gwarantują poszkodowanemu słuszne odszkodowanie oraz zapobiegają arbitralności władzy publicznej?
Ponieważ nowelizacja do kodeksu cywilnego wprowadziła nowe uregulowanie kwestii odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez władzę publiczną 17.06.2004 r. - zdaniem Jędrzeja M. Kondka - za wcześnie jeszcze, by ocenić tę regulację przez analizę polskiej praktyki sądowej. Autor próbuje natomiast porównać regulację polską z tym, jak do problemu podchodzą ustawodawcy i judykatura państw obcych, w których stosunkowo niedawno dokonało się przewartościowanie systemu odpowiedzialności państwa. Wybrał do tego celu ustawodawstwo Republiki Czeskiej i uregulowania Wielkiej Brytanii.
Autor porównuje elementy, które znalazły się w noweli do polskiego kodeksu cywilnego, z rozwiązaniami przyjętymi w Czechach czy w Anglii, ale wskazuje również, czego w polskiej ustawie nie ma. Z jednej strony, chodzi tu o takie rozwiązania zawarte w ustawodawstwie Republiki Czeskiej i Wielkiej Brytanii, które są alternatywne w stosunku do polskiego kodeksu, co może być wskazówką przy ustalaniu, czy ustawodawca polski istotnie dokonał wyboru wariantu najlepszego, czy udało mu się uniknąć błędów uregulowań obcych. Z drugiej strony, to porównanie daje nam obraz, czego w polskim systemie odpowiedzialności za szkody wyrządzone działaniem władzy publicznej brakuje, czyli tego, co legislator pozostawił - bardziej lub mniej świadomie - poza ramami regulacji.
Zdaniem autora, porównanie analizowanych przepisów wypada na korzyść naszego ustawodawcy, a przepisy zawarte w znowelizowanych art. 417-4172 polskiego k.c. zasługują w zasadzie na uznanie. Podstawowym mankamentem tego uregulowania nie jest bowiem to, co się w nim znalazło, ale to, czego w nim zabrakło - zwłaszcza uregulowania odpowiedzialności indywidualnej bezpośredniego sprawcy szkody i innych zagadnień analizowanych również w artykule.
Przegląd Prawa Handlowego nr 4/2007, Polisa ubezpieczeniowa bez podpisu ubezpieczyciela?, Patryk Filipiak
Technologia elektronicznego podpisu z wielu względów nie rozpowszechniła się jeszcze w obrocie gospodarczym. Również przy zawieraniu umów ubezpieczenia, ubezpieczyciele nadal doręczają ubezpieczanym polisy w tradycyjnej, pisemnej postaci. Praktyka ta - będąca całkowitym zaprzeczeniem kierunku, w którym powinien zmierzać obrót elektroniczny - jest spowodowana w głównej mierze poczuciem konieczności opatrywania dokumentów ubezpieczenia własnoręcznym podpisem ubezpieczyciela.
Patryk Filipiak podjął się analizy przepisów, z których taki nakaz miałby wynikać i zastanawia się, czy taki obowiązek jest rzeczywiście prawnie uzasadniony? Autor uważa, że w żadnym z przepisów nadających kształt prawny umowie ubezpieczenia lądowego nie znajdziemy normy zobowiązującej ubezpieczyciela do sporządzania dokumentu ubezpieczenia w formie pisemnej. Obowiązku takiego nie wyraża także art. 809 § 1 k.c. w nowym brzmieniu, proponowanym w projekcie zmian przepisów kodeksu cywilnego dotyczących umowy ubezpieczenia.
Dlaczego więc taka praktyka w obrocie ubezpieczeniowym się wykształciła? Czy "internetowi ubezpieczyciele" doręczający polisy za pomocą poczty elektronicznej, bez opatrzenia ich bezpiecznym podpisem elektronicznym, łamią prawo? Odpowiedzi między innymi na te znajdą Państwo w artykule Patryka Filipiaka.
SAMORZĄD TERYTORIALNY
Samorząd Terytorialny nr 4/2007, Stan wyższej konieczności" w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Grzegorz Łaszczyca
Pojęcie "stanu wyższej konieczności" nie jest definiowane w żadnym przepisie Kodeksu postępowania administracyjnego. W doktrynie kwestia ta podejmowana jest rzadko, przy czym trudno byłoby przyjąć, iż wypracowano jednolity sposób rozumienia tego pojęcia. Rozbieżności dotyczą bowiem zarówno ujęcia terminologicznego ("stan wyższej/nagłej konieczności") jak i samego jego zakresu. Przykładem wskazującym na skalę tych rozbieżności jest przyjmowane znaczenie tego pojęcia w ujęciu wąskim i szerokim. W odniesieniu do pierwszego ujęcia "stan wyższej konieczności" wiązany jest wyłącznie z instytucją tzw. wywłaszczenia prawa, uregulowaną w art. 161 k.p.a. Ujęcie szerokie nakazuje rozumieć pod tym pojęciem wszystkie przewidziane w k.p.a. sytuacje, które "uzasadniają odstępstwo od normalnego działania organu albo też powodują zmianę uprzednio ustanowionego stosunku administracyjnoprawnego". Do tych sytuacji zaliczyć należy: możliwość nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji oraz uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 161 k.p.a. Wystąpienie "stanu wyższej konieczności" rozumiane być może jako stan uzasadniający poświęcenie określonej gwarancji procesowej dla ochrony innego zagrożonego dobra prawnego. Niewątpliwie "możliwość wystąpienia konfliktu określonych wartości (dóbr) i sposoby jego rozstrzygnięcia muszą mieć wyraźne umocowanie w przepisach kodeksu", a próby uzasadniania innych odstępstw lub naruszania tych wartości ze względu na okoliczności nieprzewidziane w przepisach k.p.a. powinny być uznane za naruszenie prawa. Analiza przepisów k.p.a. daje podstawy do wnioskowania, iż przepisy te zawierają zamknięty katalog instytucji procesowych i unormowań mieszczących się w omawianym zakresie. Do tych instytucji zaliczyć należy m.in.: uregulowane w art. 10 § 2 k.p.a. odstępstwo od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyłączenie jawności akt sprawy ze względu na ważny interes państwowy czy instytucję rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej.
Finanse Komunalne nr 4/2007, Skarga do sądu w prawie zamówień publicznych - uwagi de lege lata i de lege ferenda, Wiesława Kuberska
W ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2006 r., Nr 164, poz. 1163 ze zm.) wśród środków prawnych przysługujących stronom przewidziana została skarga do sądu powszechnego. Skarga ta obejmuje zarówno skargę na wyrok zespołu arbitrów, jak i skargę na postanowienie zespołu arbitrów kończące postępowanie odwoławcze. Podkreślić należy, iż skarga ta nie jest środkiem odwoławczym, ale "szczególnym środkiem ochrony prawnej zapewnianej stronom postępowania odwoławczego przez sąd powszechny w odrębnym postępowaniu skargowym". Mimo tego, że do skargowego postępowania skargowego stosowane są odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o apelacji to nie jest to postępowanie przed sądem drugiej instancji. Podstawowa trudność jaka związana jest z tym postępowaniem, poza lakonicznością unormowania (art. 194 - art. 198 Prawa zamówień publicznych), wynika właśnie z nakazu "odpowiedniego" stosowania przepisów k.p.c.. Oznacza to, że niektóre z tych przepisów będą stosowane bez żadnych zmian, inne z pewnymi zmianami, a cześć przepisów w ogóle nie będzie miała zastosowania w tym, postępowaniu. Analizując dopuszczalny zakres "odpowiedniego" stosowania przepisów Autorka przedstawia problematykę wniesienia i treści skargi, a także podstawy jej odrzucenia i przywrócenia terminu oraz zasady rozpoznania skargi. Ostatnia część opracowania poświęcona jest prezentacji postulatów de lege ferenda wśród których zwrócono uwagę m.in. na: odformalizowanie sposobu wnoszenia skargi poprzez pominięcie pośrednictwa Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych czy wymogu zgłaszania w skardze wszystkich twierdzeń oraz dowodów na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku dalszego postępowania, chyba że skarżący wykaże, iż ich powołanie w skardze nie było możliwe albo potrzeba powołania wynikła później. Krytycznie oceniono także postulowaną w doktrynie konieczność wprowadzenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu okręgowego wydanego następstwie rozpoznania skargi.
WYJAŚNIENIA PRAKTYCZNE
Przegląd Podatkowy nr 4/2007, Podatek od towarów i usług. Opakowania zwrotne a podatek od towarów i usług, Michał Szczypiór
W maju 2006 r. zawarliśmy umowę najmu lokalu użytkowego, w której zostały określone warunki płatności. Najemca w dniu podpisania umowy wpłacił nam tytułem kaucji, kwotę stanowiącą równowartość wymiaru jednomiesięcznego czynszu najmu należnego za wynajem lokalu, która ma dla nas stanowić zabezpieczenie przed zniszczeniem lokalu. Z umowy wynika, że po rozwiązaniu umowy, co do zasady pobrana kwota kaucji zostanie zwrócona, lecz dopuszczamy możliwość rozliczenia kaucji w ramach ostatniego czynszu. Z uwagi na fakt, że jesteśmy płatnikami podatku VAT, najemca również, powstał problem udokumentowania tak otrzymanej kaucji fakturą VAT. Zastanawiamy się kiedy mamy wystawić fakturę za tak otrzymaną kaucję i jaką stawką ją opodatkować? A może w ogóle takie należności nie podlegają opodatkowaniu?
Częstym zjawiskiem w ramach prowadzenia działalności gospodarczej jest pojawienie się zabezpieczenie w postaci kaucji. Zazwyczaj w praktyce pojawia się ona w ramach świadczenia usług o charakterze ciągły, wynajmie, powtarzających się dostawach itd. Kaucja w praktyce obrotu gospodarczego spełnia- co do zasady- rolę gwarancji dotrzymania ustalonych zobowiązań umowy. W Państwa przypadku z całą pewnością będzie to gwarancja zapłaty umówionego czynszu, bądź jak to Państwo wskazaliście w zapytaniu, gwarancja ochrony przed zniszczeniem lokalu. Dodatkowo, co wynika wprost z zapytania, pobrana kaucja być może będzie podlegała zwrotowi po zakończeniu trwania stosunku najmu, ale nie wykluczacie również Państwo sytuacji zaliczenia jej (rozliczenia) w ramach ostatniego czynszu zawartej umowy najmu.
Należy pamiętać, ze zgodnie z art. 5 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów ustawodawca nakazuje rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:
1) przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie,
2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione,
3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej,
4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta,
5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego.
Natomiast zgodnie z negacją zawartą w art. 8 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej mniemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 tejże ustawy, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
2) zobowiązanie do powstrzymywania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Z powyższego zatem wynika jednoznacznie, że otrzymana kaucja w ramach zawartej umowy najmu lokalu, nie stanowi ani dostawy towarów ani świadczenia usług. Konsekwencją powyższego, jest brak możliwości zaliczenia otrzymanej kaucji do wartości obrotu podlegającego opodatkowaniu na mocy art. 29 ust. 2 ustawy o VAT, zgodnie z którym w przypadku pobrania zaliczki, zadatku, przedpłaty lub rat, obrotem jest również kwota otrzymanych zaliczek, zadatków, przedpłat lub rat, pomniejszona o przypadającą od nich kwotę podatku. Regulacje te mają również zastosowanie do otrzymanych zaliczek na dotacje, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze. Zatem również i w tej sytuacji, regulacje wynikające z art. 19 ust. 11 ustawy o VAT nie będą miały zastosowania, gdyż tak otrzymana kaucja nie stanowi przedpłaty, zaliczki, zadatku czy raty. W takiej sytuacji z chwilą otrzymania kaucji, obowiązek podatkowy -stosownie do regulacji z art. 19 ust. 11 ustawy o VAT - nie powstałby, gdyż otrzymane kwoty nie stanowiłyby przedpłaty, zaliczki, zadatku bądź raty, a dopiero w takiej sytuacji ustawa stanowi o ich opodatkowaniu.
Gdyby się jednak okazało, że pobrana kaucja gwarancyjna będzie zaliczona na poczet czynszu najmu (zazwyczaj w praktyce na poczet ostatniego czynszu), to tak pobraną kaucję należałoby wówczas potraktować jako zaliczkę. Konsekwencją powyższego byłoby zaliczenie tak otrzymanej kaucji do wartości obrotu o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o VAT i w takiej sytuacji na podstawie art. 19 ust. 11 ustawy o VAT należałoby przyjąć, że w momencie otrzymania kaucji powstał obowiązek podatkowy.
W sytuacji, gdy otrzymaną kaucję należałoby potraktować jako zaliczkę, znajdzie zastosowanie § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r., zgodnie z którym fakturę VAT należy wystawić nie później niż siódmego dnia od dnia, w którym otrzymano część lub całość należności od nabywcy.
Zatem od "końcowego charakteru" otrzymanej kaucji zależeć będzie jej właściwy sposób opodatkowania i udokumentowania.
Podstawa prawna: powołane przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.); rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798).
Szukasz więcej informacji:
- Europejski Przegląd Sądowy (poszczególne numery)
- Glosa - Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
- Przegląd Prawa Handlowego (poszczególne numery)
