Strona główna
|
LEX OMEGA |
Zapraszamy do zapoznania się z naszą bogatą ofertą.
|
LEX SIGMA |
|
LEX GAMMA |
|
Prawo Europejskie |
|
KOMENTARZE |
|
Informator Prawno-Gospodarczy |
|
Polska Bibliografia Prawnicza |
|
Prawo Miejscowe |
NewsKiK
EUROPEJSKI PRZEGLĄD SĄDOWY
Europejski Przegląd Sądowy nr 5/2007, Włączenie postanowień Konwencji z Prüm do prawa UE, Jan Barcz
Konwencja z Prüm - podpisania 27.05.2005 r. przez siedem państw członkowskich Unii Europejskiej (Austrię, Belgię, Francję, Hiszpanię, Luksemburg, Niderlandy i Niemcy) - ma na celu tworzenie możliwie wysokiego standardu współpracy, zwłaszcza dzięki lepszej wymianie informacji, szczególnie w dziedzinie walki z terroryzmem, przestępczością transgraniczną i nielegalną migracją". Jest ona multilateralną umową międzynarodową, zawartą przez grupę państw członkowskich, jednak - mimo licznych odesłań do UE i jej prawa - formalnie "poza" Unią. Co prawda, deklarowanym zamiarem zawarcia konwencji jest podniesienie efektywności w zwalczaniu wyżej wskazanych form przestępczości oraz nielegalnej migracji, w tym w ramach UE, niemniej jednak podpisanie tej konwencji przez siedem państw członkowskich oraz zakres jej regulacji wzbudził głębokie kontrowersje.
Jan Barcz poddaje analizie jeden z podstawowych, kontrowersyjnych problemów, a mianowicie prawne możliwości włączenia postanowień konwencji "do prawa UE". Naświetlenie tej kwestii wymaga uwzględnienia kontekstu polityczno-prawnego, zwłaszcza zaś, problemów jakie pojawiły się przy ocenie zawarcia konwencji w świetle zasady lojalności, wpływu konwencji na metodę regulowania zagadnień objętych Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską i Traktatem o Unii Europejskiej oraz znaczenia ewentualnego przystąpienia do konwencji kolejnych państw członkowskich. Autor wskazuje też na wzajemne relacje i problemy, jakie będą związane z pogłębieniem się wielopłaszczyznowości regulacji w ramach Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości UE. Prezentuje też refleksje odnoszące się do ewentualnych działań Polski w omawianym zakresie.
Europejski Przegląd Sądowy nr 5/2007, Moment powstania obowiązku stosowania prowspólnotowej wykładni prawa krajowego - glosa do wyroku ETS z 4.07.2006 r. w sprawie C-212/04 Adeneler i in. przeciwko ELOG, Krystyna Kowalik-Bańczyk
Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 4.07.2006 r. w sprawie Adeneler może stanowić przedmiot zainteresowania prawa pracy. Pojawia się w nim jednak również bardziej uniwersalne zagadnienie, jaki jest zakres czasowy obowiązku stosowania prowspólnotowej wykładni prawa krajowego. Po raz pierwszy ETS doprecyzował, od którego momentu sądy krajowe powinny stosować tego rodzaju wykładnię w odniesieniu do dyrektyw, które z definicji są aktami funkcjonującymi w krajowych porządkach prawnych państw członkowskich w dwóch etapach: przed i po upływie ich terminu implementacji.
Orzeczenie Adeneler może doprowadzić do dalszego wzrostu znaczenia zasady pośredniego skutku, nadając jej zasięg niemalże nieograniczony. Konsekwencją wzrostu znaczenia tej zasady może być odejście od częstego powoływania się na pojęcie bezpośredniego skutku przepisów wspólnotowych. W imię mało precyzyjnej zasady skuteczności prawa wspólnotowego, obowiązek wykładni prowspólnotowej przyjmuje charakter uniwersalny, ograniczony jedynie wymogiem, by wykładnia nie była contra legem.
Stanowisko przyjęte przez Trybunał w sprawie Adeneler, mimo że ma służyć zapewnieniu skuteczności prawa wspólnotowego, należy - zdaniem Krystyny Kowalik-Bańczyk - ocenić krytycznie, co autorka szczegółowo uzasadnia w glosie.
PAŃSTWO I PRAWO
Państwo i Prawo nr 4/2007, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, Zbigniew Kmieciak
Jednym z warunków efektywności sądowej kontroli administracji jest ukształtowanie odpowiednich instrumentów udzielanej ochrony prawnej, pozwalających na osiągnięcie jej celów. Nie bez przyczyny w pkt 87 noty objaśniającej do rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy Rec (2004) 20 z 15.12.2004 r. o sądowej kontroli aktów administracyjnych wskazano, iż sąd powinien mieć możliwość podejmowania "środków niezbędnych dla przywrócenia sytuacji zgodności z prawem" (the necessary measures to restore a lawful situation). Nie zawsze pozbawienie mocy prawnej jedynie zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu lub czynności prowadzi do tego stanu rzeczy. Dla jego uzyskania konieczne jest niekiedy objęcie zakresem rozpoznania, a w konsekwencji - uczynienia przedmiotem oceny zgodności z prawem - także innych aktów (czynności) administracji. Wskazana rekomendacja nie wypowiedziała się w tej materii bardziej szczegółowo, respektując tym samym swobodę ustawodawstwa i praktyki poszczególnych państw w doborze środków ochrony. Nie ma przy tym wątpliwości, że pogodzenie ze sobą wymagań formalnych - związanych z uruchomieniem kontroli sądowej, zdeterminowanych przede wszystkim potrzebą zapewnienia pewności prawa - oraz postulatów efektywności tej kontroli, uzasadniających poddanie jej również innych niż zaskarżone, aktów lub czynności organów administracji nie należy do najprostszych zadań. Tezę tę zdają się potwierdzać liczne wątpliwości i kontrowersje towarzyszące stosowaniu przepisu art. 135 ustawy z 30.08.2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozważania zamieszczone w niniejszym artykule koncentrują się wokół najważniejszych problemów wyłaniających się na tle funkcjonowania wspomnianego uregulowania, ujawnianych w toku działalności orzeczniczej sądów administracyjnych.
Państwo i Prawo nr 4/2007, Nowe regulacje karne dotyczące przestępstw związanych z pedofilią, Tomasz Pudo
Zjawisko pedofilii, czyli pociągu seksualnego dorosłych do małoletnich, umieszczone w szerszym kontekście wielostronnej ochrony tych ostatnich, stało się od pewnego czasu jednym z najszerzej dyskutowanych zagadnień. Zostało to spowodowane kilkoma ujawnionymi przypadkami pedofilii wśród osób powszechnie znanych oraz wykryciem procederu prostytucji małoletnich na dworcu w Warszawie. Zdarzenia te zwróciły uwagę opinii publicznej na zjawisko seksualnego wykorzystywania małoletnich, wzbudzając także strach, do którego powiększenia w największym stopniu przyczynił się belgijski pedofil-morderca Marc Dutroux, który najpierw zgwałcił, a następnie zamordował kilkoro dzieci. Obecna nowelizacja kodeksu karnego (i innych ustaw) w zakresie przestępstw seksualnych jest reakcją na ten lęk. Znalazł on odzwierciedlenie także w prawodawstwie wielu innych krajów. Jednym z przykładów może być słynne Megan Law, na podstawie którego w kilkunastu amerykańskich stanach prowadzi się jawne listy, wraz z adresami i niekiedy zdjęciami osób, które były skazane za przestępstwa seksualne popełnione przeciwko małoletnim. Listy takie są dostępne m.in. w internecie, łatwo więc można sprawdzić, czy na przykład nowy sąsiad nie był skazany za takie przestępstwo.
Tomasz Pudo szczegółowo analizuje znowelizowane przepisy i sygnalizuje swoje wątpliwości dotyczące tych uregulowań. Ponieważ omawiana nowelizacja "awansowała" przestępców seksualnych do rangi sprawców najbardziej niebezpiecznych (co widać choćby po mnogości środków, jakie mogą być przeciwko nim skierowane oraz ich dolegliwości), a co jest uzasadniane predestynacją takich sprawców do popełniania kolejnych przestępstw, wskazuje na fakt, że ustawodawca nie opierał się w tym względzie na żadnych miarodajnych badaniach naukowych. Jako całkowicie chybiony autor uznaje również między innymi pomysł braku zatarcia skazania w przypadku popełnienia przestępstwa seksualnego na szkodę małoletniego poniżej lat 15, a jako przykład poważnej wady omawianej nowelizacji wskazuje niejasność w rozumieniu "zaburzeń preferencji seksualnych" oraz brak powiązania (tak się przynajmniej wydaje) środków leczniczych i nadzoru z kodeksu karnego wykonawczego z "zakłóceniami czynności psychicznych o podłożu seksualnym".
PRAWO FINANSOWE, PRAWO PODATKOWE, PRAWO BILANSOWE
Przegląd Podatkowy nr 5/2007, Trust i prywatna fundacja jako narzędzia planowania podatkowego - wybrane zagadnienia (1), David Logan Hill, Tomasz Kardach
- Jaka jest konstrukcja tradycyjnego trustu w systemie common law?
- Jaki jest okres funkcjonowania trustu i jaki majątek może wchodzić w jego skład?
- Na jakich zasadach opodatkowana są trusty?
- Jakie są skutki transferu aktywów do zagranicznego trustu w zakresie podatku od spadków i darowizn?
Przegląd Podatkowy nr 5/2007, Optymalizacja podatkowa z wykorzystaniem jurysdykcji krajów o łagodnym reżimie podatkowym, Waldemar Knap, Paweł Wójciak
- Jakie kraje określa się mianem tzw. rajów podatkowych?
- W jakim celu i w jaki sposób wykorzystuje się jurysdykcję krajów o łagodnym reżimie podatkowym?
- Jakie działania podejmują spółki w związku z optymalizacją obciążeń podatkowych?
Przegląd Podatkowy nr 5/2007, Praktyka w zakresie interpretacji ustaw nowelizujących przepisy podatkowe, Marcin Panek
- Czy istnieją jakieś zasady dotyczące interpretacji zmian przepisów podatkowych?
- W jaki sposób unikać automatyzmu przy ustaleniu "charakteru" zmiany legislacyjnej?
- Jaka wykładnia powinna mieć decydujące znaczenie przy odczytaniu rzeczywistej treści norm podatkowych?
- Jakie podejście do interpretacji przepisów wydaje się najwłaściwsze?
Przegląd Podatkowy nr 5/2007, Konsekwencje decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu , Marek Olejnik
- Jakie są ogólne zasady odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki?
- Z czego wynika odpowiedzialność osoby trzeciej za cudze zobowiązania?
- Do czego prowadzi wskazanie przez członka zarządu majątku spółki, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji, jeśli wszczęto już wobec tej osoby postępowanie na podstawie art. 116 o.p.?
- Jaki charakter mają decyzje umarzające postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu?
PRAWO HANDLOWE, PRAWO CYWILNE
Przegląd Prawa Handlowego nr 5/2007, Zasady liczenia "widełkowo" określonego składu osobowego rady nadzorczej spółki akcyjnej, Andrzej Szumański
Artykuł 304 § 1 pkt 8 k.s.h. określa jeden z elementów obowiązkowej treści statutu spółki akcyjnej, bez którego spółka nie może być zarejestrowana. Jest nim wskazanie m.in. liczby członków rady nadzorczej tej spółki, podobnie jak i liczby członków zarządu. Wspomniany przepis dopuszcza dwie możliwości określenia wymienionej wyżej liczby. Może to być:
- wskazanie konkretnej liczby członków rady nadzorczej spółki akcyjnej;
- określenie maksymalnej i minimalnej liczby członków tego organu (to nazywa się w praktyce określeniem "widełkowym").
Widełkowe" określenie składu rady nadzorczej ma na celu zachowanie przez spółkę akcyjną swego organu w postaci tej rady, jeśli wskutek wygaśnięcia mandatów poszczególnych jej członków skład osobowy rady nadzorczej nie spadnie poniżej tzw. dolnych widełek. W praktyce pojawia się wątpliwość, czy tego składu osobowego nie należy określać według liczby członków rady wskazanych przez podmiot uprawniony, o którym mowa w art. 304 § 1 pkt 8 k.s.h. Podobna wątpliwość odnosi się też do ustalania liczebności grupy przy wyborze członków rady nadzorczej grupami (art. 385 § 3-9 k.s.h.). Szczególne znaczenie w tej materii, jakkolwiek w sposób częściowo wychodzący poza jej zakres, ma kwestia wliczania do składu rady nadzorczej członka rady delegowanego do czasowego wykonywania czynności członka zarządu (art. 383 § 1 k.s.h.). Zagadnienia te są przedmiotem poniższego opracowania.
Przegląd Prawa Handlowego nr 5/2007, Szkoda poniesiona przez spółkę akcyjną a szkoda poniesiona przez akcjonariusza w świetle przepisów kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego, Aleksander Chłopecki
Czy w przypadku wyrządzenia spółce akcyjnej szkody możliwe jest uznanie, że określone działanie lub zaniechanie stanowi jednocześnie szkodę wyrządzoną akcjonariuszowi tej spółki, a w konsekwencji, czy akcjonariuszowi przysługuje legitymacja czynna w procesie odszkodowawczym ?
Między innymi na te pytania szuka odpowiedzi Aleksander Chłopecki w omawianym artykule, podkreślając między innymi, że wykładnia językowa przepisów kodeksu spółek handlowych nie pozwala ani na uznanie koncepcji szkody pośredniej, ani na wyłączenie uprawnień akcjonariusza do uzyskania odszkodowania, choć istnieją jednak argumenty o charakterze celowościowym i systemowym, wskazujące na celowość takiego wyłączenia. W opinii autora - co jest najbardziej kontrowersyjną tezą tego artykułu - argumenty celowościowe i systemowe nie mogą jednak przeważyć nad argumentami wynikającymi z wykładni językowej. Pogląd ten wynika z tego, że istnieją silne kontrargumenty wobec tezy o ograniczeniu zakresu odpowiedzialności cywilnej wobec akcjonariusza, wywodzące się również ze sfery aksjologicznej, w szczególności - z braku dostatecznej ochrony interesów akcjonariusza w obowiązujących przepisach kodeksu spółek handlowych.
Przegląd Prawa Handlowego nr 5/2007, "Okresy zamknięte" w prawie rynku kapitałowego a opcje menedżerskie, Michał Romanowski
Ustawa z 29.07.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi wprowadza pojęcie tzw. okresów zamkniętych. Stosownie do art. 159 ust. 1 tej ustawy, osoby uprzywilejowane informacyjnie, zwane insiderami pierwotnymi (art. 156 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi), "nie mogą, w czasie trwania okresu zamkniętego, nabywać lub zbywać, na rachunek własny lub osoby trzeciej, akcji emitenta, praw pochodnych dotyczących akcji emitenta oraz innych instrumentów finansowych z nimi powiązanych oraz dokonywać, na rachunek własny lub osoby trzeciej, innych czynności prawnych powodujących lub mogących powodować rozporządzenie takimi instrumentami finansowymi".
Jak podkreśla Michał Romanowski, w praktyce obrotu zdaje się dominować pogląd, że okresy zamknięte obejmują także programy motywacyjne kierowane do kadry menedżerskiej spółek publicznych. Konsekwencją takiego stanowiska są znaczne utrudnienia w realizacji praw wynikających z opcji menedżerskich. Jest ono oparte na formalistycznej wykładni językowej art. 159 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi "oderwanej" całkowicie od ratio legis tego przepisu.
Przedmiotem rozważań autora jest wykazanie, że formalistyczna wykładnia językowa art. 159 nie zasługuje na aprobatę - zarówno w świetle koncepcji wykładni prowspólnotowej, jak i wykładni przyjmowanej w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w doktrynie - a w konsekwencji okresy zamknięte nie dotyczą nabywania instrumentów finansowych (akcji, warrantów subskrypcyjnych, obligacji zamiennych) w ramach programów motywacyjnych (opcji menedżerskich). Zdaniem Michała Romanowskiego wykładni funkcjonalnej należy przyznać prymat nad wykładnią językową w każdym obiektywnie uzasadnionym aksjologicznie przypadku, jeżeli wykładnia językowa w sposób oczywisty prowadzi do niedorzecznych rezultatów społecznych (argumentum ab absurdo) lub aksjologicznej niespójności systemu prawnego, podważających założenie o racjonalności ustawodawcy, a ma to miejsce w analizowanym przypadku. Autor sygnalizuje także poważne wątpliwości konstytucyjne, jakie wywołuje konstrukcja prawna okresów zamkniętych.
WYJAŚNIENIA PRAKTYCZNE
Przegląd Podatkowy nr 5/2007, Podatek od towarów i usług. Wywóz towaru poza Unię Europejską na skutek dostawy dokonywanej dla kontrahenta z UE, Tomasz Krywan
Polski podatnik dokonuje dostawy towaru dla firmy niemieckiej. Zgodnie z umową zawartą z tą firmą, towar dostarczany jest bezpośrednio do Norwegii. Jak opodatkować taką dostawę? Czy jest to wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów?
Dostawy dokonywane przez podatników dzielą się na trzy grupy - dostawy krajowe, wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów oraz eksport towarów. Do wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów dochodzi, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), gdy na skutek dostawy towarów towar wywożony jest z terytorium Polski na terytorium innego państwa członkowskiego niż Polska. Warunek ten w omawianym przypadku nie jest spełniony - ponieważ Norwegia nie należy do UE, a w konsekwencji wywóz towarów do tego państwa nie jest wywozem towarów na terytorium innego państwa członkowskiego.
Dokonywany wywóz towarów poza terytorium Wspólnoty w postaci dostawy towarów stanowi eksport towarów (i ile wywóz ten jest potwierdzony przez urząd celny - por. art. 2 pkt 8 ustawy o VAT). Dotyczy to również omawianego przypadku (bez znaczenia jest to, że dostawa towaru do Norwegii dokonywana jest na rzecz firmy z Niemiec, tj. z jednego z państw członkowskich). Dostawę tą należy udokumentować i opodatkować na zasadach ogólnych obowiązujących przy eksporcie towarów. A zatem przedmiotową dostawę towarów należy udokumentować fakturą eksportową, a rozliczyć jako eksport towarów opodatkowany stawką 0% pod warunkiem, że przed złożeniem deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym powstanie obowiązek podatkowy z tytułu przedmiotowego eksportu towarów (obowiązek ten powstaje z chwilą potwierdzenia przez urząd celny określony w przepisach celnych wywozu towaru poza terytorium Wspólnoty - por. art. 19 ust. 6 ustawy o VAT), otrzymacie Państwo dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium Wspólnoty (por. art. 41 ust. 6 ustawy o VAT).
Podstawa prawna: art. 2 pkt 8, art. 13 ust. 1, art. 19 ust. 6 oraz art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.).
Szukasz więcej informacji:
- Europejski Przegląd Sądowy (poszczególne numery)
- Glosa - Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
- Przegląd Prawa Handlowego (poszczególne numery)
