Strona główna
|
LEX OMEGA |
Zapraszamy do zapoznania się z naszą bogatą ofertą.
|
LEX SIGMA |
|
LEX GAMMA |
|
Prawo Europejskie |
|
KOMENTARZE |
|
Informator Prawno-Gospodarczy |
|
Polska Bibliografia Prawnicza |
|
Prawo Miejscowe |
NewsKiK
EUROPEJSKI PRZEGLĄD SĄDOWY
Europejski Przegląd Sądowy nr 12/2007, Sądowa koordynacja publicznej opieki zdrowotnej w Europejskiej Wspólnocie, Jan Jończyk
Kilka powoływanych przez autora wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczących realizacji uprawnienia do publicznej opieki zdrowotnej u zagranicznego świadczeniodawcy i liczne komentarze do tych wyroków, które pojawiły się zarówno w polskiej, jak i zagranicznej literaturze, skłoniły Jana Jończyk do refleksji nad sensem tego orzecznictwa, w szczególności w kontekście koordynacji systemów publicznej opieki zdrowotnej jako skomplikowanego zagadnienia społecznego, ekonomicznego i prawnego.
Autor analizuje metody koordynacji zabezpieczenia społecznego w systemach publicznej opieki zdrowotnej, omawia sprawy dotyczące tej problematyki, które stanęły przed ETS, a także wskazuje na konsekwencje, jakie prawo wspólnotowe wywiera w tym względzie dla polskiego systemu prawa.
Autor konstatuje między innymi, że po sierpniowej nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej z 2007 r. mamy nowe przesłanki prawne mające znaczenie dla sądowej koordynacji publicznej opieki zdrowotnej. Jest prawdopodobne, że polskie sprawy pojawią się na wokandzie ETS.
Można także przewidywać, że obok sądowo-administracyjnej ochrony uprawnień ubezpieczonych pojawią się cywilnoprawne roszczenia o zwrot poniesionych wydatków na świadczenie opieki zdrowotnej u zagranicznego świadczeniodawcy w przypadkach, gdy zarzut zbędnej mitręgi będzie skierowany przeciwko świadczeniodawcy. Według polskiego prawa podmiotem zobowiązanym wobec pacjenta jest bowiem świadczeniodawca (a nie "kasa" albo administracja państwowa), który na podstawie opinii zatrudnionego przezeń lekarza określa w danym przypadku termin wykonania wybranego świadczenia opieki zdrowotnej.
Europejski Przegląd Sądowy nr 12/2007, Uwzględnianie przez sąd z urzędu zarzutów opartych na prawie wspólnotowym, Krystyna Kowalik-Bańczyk
Prawo wspólnotowe stanowi część krajowych systemów prawnych państw członkowskich. Organy administracji i sądy państw członkowskich powinny stosować je zatem tak, jak prawo krajowe o pochodzeniu "wewnętrznym" (czyli stanowionym przez krajowe organy prawodawcze), z uwzględnieniem pewnych jego cech szczególnych (wynikających z zasad prymatu i bezpośredniego skutku).
Nie wspólnotowe nie jest więc prawem "obcym", ale integralną częścią krajowego systemu prawnego. Sąd powinien je stosować za każdym razem, gdy wymaga tego przedmiot sprawy, również z urzędu.
Jak stwierdza Krystyna Kowalik-Bańczyk, uzasadnieniem dla powołania przepisu wspólnotowego z urzędu jest jego fundamentalny charakter. Uzasadnieniem dla jego niepowoływania jest fundamentalny charakter proceduralnej reguły krajowej. Ocena "wagi" obu zestawionych przepisów spada na sąd krajowy, który - nawet znając dotychczasowe orzecznictwo ETS w tym zakresie - nie ma łatwego zadania. Tym bardziej że przedstawione wyroki muszą budzić wątpliwości - nie ze względu na poszczególne rozstrzygnięcia, lecz z uwagi na przyjęte dla nich uzasadnienie.
Europejski Przegląd Sądowy nr 12/2007, Projekt "gazociągu północnego" a prawo wspólnotowe, Marcin Nowacki
Kwestia działań, jakie rząd Rzeczypospolitej Polskiej może podjąć w celu powstrzymania lub co najmniej opóźnienia budowy planowanego "gazociągu północnego", była dotychczas przedmiotem wielu analiz, które wskazuje na wstępie Marcin Nowacki. Jego artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie dotyczące faktycznych możliwości jurysdykcyjnego rozstrzygnięcia sporu dotyczącego budowy "gazociągu północnego" i możliwości wykorzystania w ewentualnym postępowaniu przed wspólnotowym Trybunałem zasady lojalnej współpracy między państwami członkowskimi jako uzasadnienia polskich roszczeń.
W tekście zostały również zaprezentowane działania podjęte do tej pory przez rząd RP, a także przedstawione inne możliwości działań pozasądowych, które mogą w tej sprawie zostać podjęte.
PAŃSTWO I PRAWO
Państwo i Prawo nr 12/2007, Rola prawników w tworzeniu prawa, Zbigniew Radwański
"Na uznanie zasługuje pogląd sformułowany przez Radę Legislacyjną, że >>kluczem do dobrego prawa jest taka procedura prawodawcza, która racjonalnie kojarzy demokratyzm z fachowością. Im więcej demokracji w procesie tworzenia zasad prawa, tym większy powinien być udział czynnika fachowego (ekspertów i legislatorów) w procedurze prawodawczej, jeśli chce się uzyskać dobre prawo, zarówno pod względem merytorycznym, jak i formalnym. Czynnik fachowy powściąga i uszlachetnia demokratyzm. Niezbędnym elementem jest przy tym odpowiednia organizacja (koordynacja) dyskursu prowadzonego zarówno na etapie prac rządowych, jak i parlamentarnych<<. I dalej >>Prawo jest (...) legitymowane nie tylko z uwagi na treść, lecz także - przez wzgląd na sposób zorganizowania dyskursu prawodawczego. Decyzje prawotwórcze podjęte bez przeprowadzenia dyskursu prawodawczego (a więc przez proste wykorzystanie większości parlamentarnej) nie są uważane współcześnie za wystarczająco legitymizowane<<". To jedna z tez artykułu Zbigniewa Radwańskiego, opublikowanego na łamach grudniowego numeru "Państwa i Prawa", który jest zapisem wykładu wygłoszonego na inauguracji roku akademickiego 2007/2008 Uniwersytetu Szczecińskiego, podczas której przyznano autorowi doktorat honoris causa.
Państwo i Prawo nr 12/2007, Dopuszczalność orzekania przez TK o przepisach, które utraciły moc obowiązującą - glosa do postanowienia z 5.02.2007 r. (K 16/06), Wojciech Brzozowski
Autor analizuje sprawę, w której postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym zostało zainicjowane wnioskiem grupy posłów na Sejm V kadencji. Wniosek dotyczył stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2006 z 17.02.2006 r. w związku z załącznikiem nr 2 do ustawy (część 83, dział 758, rozdz. 75818, poz. 95). Zaskarżone postanowienie przewidywało wydatki budżetu państwa w ramach projektu budowy Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie, w formie rezerwy celowej w zakresie ochrony dziedzictwa narodowego. Zdaniem wnioskodawcy, naruszono w ten sposób konstytucyjną zasadę dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), a także zasadę legalizmu w zakresie wydatków publicznych w związku z wymogiem, by środki finansowe na cele publiczne były gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie (art. 7 w zw. z art. 216 ust. 1). Ponadto, jako wzorzec kontroli konstytucyjności wskazano przepisy bezpośrednio określające konstytucyjne ramy stosunków państwo-kościół: zasadę równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych (art. 25 ust. 1), zasadę bezstronności światopoglądowej władz publicznych w RP (art. 25 ust. 2) oraz zasadę wzajemnej niezależności państwa i związków wyznaniowych w swoim zakresie (art. 25 ust. 3).
Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę przede wszystkim na istotne odrębności ustawy budżetowej w porównaniu z innymi ustawami. Po pierwsze, na jej szczególny charakter wynikający z faktu, że jest to akt polityki finansowej państwa, którego treść podlega badaniu przez TK w ograniczonym zakresie. Po drugie - i na tej podstawie orzeczono jak w sentencji - Trybunał przywołuje niekwestionowany chyba w doktrynie pogląd, że ustawa ta obowiązuje nie dłużej niż do 31 grudnia danego roku, tj. do końca roku budżetowego, kiedy ulega automatycznej derogacji.
Podsumowując, Wojciech Brzozowski stwierdza, że należy wyrazić żal, iż TK umorzył postępowanie bez podania argumentów przemawiających za niedopuszczalnością orzekania na podstawie art. 39 ust. 3, zwłaszcza że sam - w stosunku do sądów - bardzo silnie łączy wymóg uzasadniania orzeczeń ze "sprawiedliwym rozpatrzeniem sprawy".
PRAWO FINANSOWE, PRAWO PODATKOWE, PRAWO BILANSOWE
Drodzy Czytelnicy,
Mają Państwo przed sobą 200. setne wydanie "Przeglądu Podatkowego".
Od początku istnienia naszego czasopisma Redakcja stara się dostarczać Państwu artykuły, felietony i inne opracowania nawiązujące do aktualnych problemów nurtujących profesjonalistów zajmujących się zagadnieniami podatkowymi. Na naszych łamach poruszamy również tematy ważne ze względu na ich kontekst wspólnotowy czy też walor praktyczny, które nie zagościły jeszcze na stronach innych periodyków o tematyce podatkowej.
Nie inaczej jest z aktualnym jubileuszowym numerem. Temat miesiąc stanowi artykuł prof. Ryszarda Mastalskiego na temat wykorzystywania wnioskowań prawniczych w procesie stosowania prawa. Spośród innych tekstów warto wymienić na przykład artykuł prof. Hanny Litwińczuk o koncepcji Wspólnej Skonsolidowanej Podstawy Opodatkowania dla Spółek oraz dr Piotra Pietrasza i doktorantki Justyny Siemieniako o korekcie deklaracji w toku postępowania kontrolnego. Jestem przeświadczony o tym, że również w bliższej i dalszej przyszłości "Przegląd Podatkowy" będzie stanowił dla Państwa cenną pomoc w pracy zawodowej.
Korzystając z faktu, że niniejszy numer trafia do Państwa w najbardziej świątecznym miesiącu roku, przekazuję Państwu - w imieniu wszystkich osób współtworzących to czasopismo - życzenia spokojnych, pogodnych, wolnych od trosk i pośpiech Świąt Bożego Narodzenia
Aleksander Kaźmierski
Redaktor naczelny
Przegląd Podatkowy nr 12/2007, Koncepcja Wspólnej Skonsolidowanej Podstawy Opodatkowania dla Spółek, Hanna Litwińczuk
- Które koncepcje były brane pod uwagę w pracach nad harmonizacją podstawy opodatkowania?
- Jakich dochodów (strat) nie obejmuje podstawa skonsolidowana?
- Które spółki będą mogły ustalać podstawę opodatkowania zgodnie z CCCTB?
Przegląd Podatkowy nr 12/2007, Skutki wykonywania uprawnień z tytułu rękojmi i gwarancji w podatku dochodowym od osób prawnych (1), Piotr Woźniakiewicz, Aleksander Jarosz
- Jakie są podstawowe zasady odpowiedzialności za wady rzeczy - przy umowie sprzedaży - na gruncie kodeksu cywilnego?
- Kiedy zbywca powinien skorygować przychody i koszty w przypadku odstąpienia od umowy?
- Czy wahania kursów walut pomiędzy sprzedażą a zwrotem otrzymanego świadczenia mają wpływa na rozliczenia podatkowe nabywcy?
PRAWO HANDLOWE, PRAWO CYWILNE
Przegląd Prawa Handlowego nr 12/2007, Znaczenie prawne wcześniejszego używania znaku towarowego w świetle regulacji prawa znaków towarowych, Urszula Promińska
Od lat stawiane jest pytanie, czy pierwszeństwo używania znaku towarowego powinno wywierać skutki prawne w obszarze systemu formalnej rejestracji znaku towarowego? Innymi słowy, czy fakt wcześniejszego używania znaku towarowego przez podmiot inny niż zgłaszający taki sam znak do rejestracji powinien być brany pod uwagę.
Autorka porównuje rozwiązania stosowane w tym zakresie w innych państwach członkowskich, analizuje teoretyczne modele ochrony znaków niezarejestrowanych oraz prezentuje założenia rozwiązań przyjętych w polskim prawie.
Przegląd Prawa Handlowego nr 12/2007, Import równoległy produktów leczniczych oznaczonych znakiem towarowym, Krystyna Szczepanowska-Kozłowska
Import równoległy towarów oznaczonych znakiem towarowym pojawia się, gdy pomiędzy krajem eksportu a krajem importu istnieje różnica w cenie danego towaru, a jego import poza siecią uprawnionego do znaku towarowego pozwala importerowi równoległemu zbyć go po cenach atrakcyjniejszych w stosunku do oferowanych na danym rynku przez uprawnionego.
Nie może więc dziwić fakt, że import równoległy od wielu lat stanowi jedno z zagadnień, które na tle interpretacji postanowień dyrektywy w sprawie harmonizacji prawa znaków towarowych nie traci na znaczeniu. Na pewno jedną z przyczyn, dla których spory na tym tle ciągle się pojawiają, pomimo wieloletniego już funkcjonowania przepisów dotyczących wyczerpania prawa ochronnego na znak towarowy, jest bezpośrednie oddziaływanie importu równoległego na interesy ekonomiczne, zarówno uprawnionego ze znaku towarowego, jak i podmiotu dokonującego równoległego importu.
Krystyna Szczepanowska-Kozłowska prezentuje koncepcję wyczerpania prawa w przypadku przepakowania na tle dotychczasowego orzecznictwa ETS oraz szczegółowo komentuje wyrok ETS z 26.04.2007 r. w sprawie Boehringer Ingelheim KG v. Swingward i inni.
Przegląd Prawa Handlowego nr 12/2007, Sankcja nieważności na tle uchwał organów spółek kapitałowych, Maciej Gutowski
Dyskusja na temat wadliwości uchwał organów spółek kapitałowych została otwarta na nowo artykułem S. Sołtysińskiego, Nieważne i wzruszalne uchwały zgromadzeń spółek kapitałowych - opublikowanym w PPH 2006/1 - omawiającym dwa rodzaje sankcji wobec uchwał, w tym sankcję nieważności bezwzględnej w przypadku uchwał, o których mowa w art. 252 § 1 i art. 425 § 1 k.s.h., wraz z charakterystycznymi cechami tej sankcji, dostosowanymi do aktualnych potrzeb obrotu. W lutowym numerze PPH z 2007 r. ukazał się artykuł A. Kocha, Charakter sankcji wobec sprzecznych z prawem uchwał spółek kapitałowych, dotyczący omawianej problematyki, w którym przedstawiono kilka tez stojących w opozycji do stanowiska S. Sołtysińskiego.
W dyskusji tej istotna jest - mająca moc zasady prawnej - uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 1.03.2007 r., w której sąd - na kanwie problematyki legitymacji czynnej odwołanego członka zarządu do zaskarżenia uchwały zgromadzenia - odniósł się do charakteru samej sankcji. Ważny jest również kategoryczny pogląd wyrażony w niedawnym artykule J. Frąckowiaka, Uchwały zgromadzeń spółek kapitałowych sprzeczne z ustawą, który ukazał się w numerze listopadowym PPH z 2007 r., że w art. 252 i art. 425 k.s.h. chodzi o względną nieważność. Maciej Gotowski przedstawia kolejny głos w dyskusji o tym, czy charakter prawny uchwał zgromadzeń spółek kapitałowych pozwala na stosowanie do nich art. 58 k.c., a także, czy sankcję wobec uchwał sprzecznych z prawem można umieścić w pojęciu nieważności bezwzględnej, czy też konieczny jest wniosek o odmiennym charakterze sankcji.
SAMORZĄD TERYTORIALNY
Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych nr 4/2007
Zagadnienie uchylenia bądź zmiany decyzji administracyjnej na podstawie art. 155 k.p.a. wielokrotnie było przedmiotem rozważań podejmowanych w orzecznictwie administracyjnym. Problem ten jawi się jako szczególnie istotny w odniesieniu do decyzji, których trwałość jest ograniczona w czasie poprzez określenie daty ich ważności. Przykładem takich decyzji są decyzje o warunkach zabudowy wydawane na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa z 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która zastąpiła ustawę z 1994 r. nie przewiduje wśród elementów decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego) musiały mieć określoną datę ważności. Rozpatrując odwołanie od decyzji odmawiającej zmiany terminu ważności decyzji wydanej na podstawie ustawy z 1994 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało, iż brak jest podstaw prawnych do przedłużenia - w trybie art. 155 k.p.a. - terminu ważności poprzednio wydanych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, na podstawie obecnie obowiązujących regulacji ustawowych (OwSS 2007/4/77).
Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem lub zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wzrosła wartość nieruchomości, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt (burmistrz, prezydent miasta) pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Ze względu na to, że nie zawsze dla danego obszaru obowiązuje plan miejscowy ustawodawca nakazuje w art. 58 ust. 2 i art. 63 ust. 3 ustawy stosować odpowiednio art. 36 i art. 37 ustawy w przypadku, gdy skutkiem wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest wzrost lub obniżenie wartości nieruchomości. Kompetencję rady gminy do określenia stawki procentowej opłaty w planie zagospodarowania określa art. 15 ust. 2 pkt 12 ustawy, do którego nie odsyła ani art. 58 ust. 2 ani art. 63 ust. 3 ustawy. Tym samym, przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określają kompetencja rady gminy do podjęcia uchwały w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (OwSS 2007/4/92).
Samorząd Terytorialny nr 12/2007, Uwagi w sprawie koncepcji ustrojowej aglomeracji śląskiej wraz z projektem ustawy o Regionalnym Związku Komunalnym "Silesia", Ernest Knosala, Adam Gołuch, Rafał Stasikowski
Postępująca urbanizacja jest jedną z przyczyn decydujących o tym, że obecnie funkcjonujący model jednostek samorządu terytorialnego staje się niewydolny. Wiąże się to przede wszystkim z tym, że zaczynają powstawać nowe struktury przestrzenne tzw. aglomeracje, które "nie mieszczą się" w istniejącej strukturze samorządu terytorialnego. W ramach aglomeracji wykonywanych jest coraz więcej zadań publicznych i niewystarczające dla nich okazują się formy współdziałania międzygminnego. Tym bardziej, ze na stosunkowo niewielkiej przestrzeni powstaje konieczność realizacji ogromnej liczby świadczeń publicznych związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych, komunikacji zbiorowej, zatrudnienia, oświaty, wypoczynku, spotu, opieki zdrowotnej, kultury itd. Uzasadnia to konieczność stworzenia trwałych uregulowań ustrojowych, które będą różnicowały dotychczasowe struktury przestrzenno - ustrojowe samorządu terytorialnego. Jak się wydaje, model, który sprawdza się w administracji rządowej - jednolity, hierarchiczny podział terytorialny nie zawsze będzie wystarczający dla samorządu terytorialnego. Próbą rozwiązania tego problemu jest koncepcja "Regionalnego Związku Komunalnego "Silesia", oparta o tzw. interes regionalny, który wymaga stabilniejszej struktury ustrojowej niż możliwa do osiągnięcia na podstawie dobrowolnego związku komunalnego. W skład takiego związku regionalnego miałby wchodzić z mocy prawa miasta na prawach powiatu działające na obszarze aglomeracji śląskiej oraz powiaty graniczące z miastami wymienionymi w ustawie. Powiaty jednak przystępowałby do związku po złożeniu odpowiedniego wniosku. W zakresie określania zadań związku regionalnego należałoby przyjąć zasadę subsydiarności, przy zachowaniu możliwości realizacji zadań zleconych, własnych (obowiązkowych i dobrowolnych) oraz przekazywanych w drodze porozumienia przez członków związku. Organami związku byłaby rada związku powoływana w trybie wyborów powszechnych i bezpośrednich oraz wybierany przez nią zarząd. Załącznikiem do artykułu jest projekt ustawy o "Regionalnym Związku Komunalnym "Silesia", który składa się z siedmiu rozdziałów. Poza "Przepisami ogólnymi" (roz. I) zamieszczono w nim propozycje regulacji zakresu działania i zadań związku (roz. II), władz związku (roz. III), mienia (roz. IV), finansów (roz. V) oraz nadzoru nad działalnością związku (roz. VI) oraz przepisów przejściowych i końcowych (roz. VII).
Finanse Komunalne nr 12/2007, Partnerstwo publiczno - prywatne a pomoc publiczna, Włodzimierz Dzierżanowski
Partnerstwo publiczno - prywatne (PPP) nie jest definiowane w aktach prawa europejskiego, a regulacje w tym zakresie mają charakter wewnętrzny. W systemie prawa polskiego PPP jest określane jako oparta na umowie o partnerstwie publiczno - prywatnym współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego służąca realizacji zadania publicznego, jeżeli odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. nr 169, poz. 1420). Podobnie jak w krajach Unii Europejskiej PPP może dotyczyć budowy i utrzymania infrastruktury lub świadczenia usług czy zadań publicznych takich jak szkolnictwo, opieka społeczna, zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych itd. Inaczej niż przy realizacji zadań na podstawie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych, partner prywatny wybierany jest jednorazowo, a następnie sam lub przy udziale podwykonawców zapewnia realizację zadania. To partner prywatny projektuje, buduje, finansuje, eksploatuje i modernizuje lub wykonuje inne czynności uzyskując w zamian możliwość pobierania opłat od użytkowników. W efekcie może to doprowadzić do uprzywilejowania pozycji partnera prywatnego wobec konkurencji na rynku, co może mieścić się w ramach niedozwolonej pomocy publicznej. Podkreślenia wymaga, iż zakaz udzielania pomocy dotyczy przedsiębiorców, przy czym o uznaniu danego podmiotu za przedsiębiorcę przesądza wspólnotowe prawo konkurencji, a nie status formalny wynikający z przepisów prawa polskiego. W prawie europejskim za przedsiębiorcę uważana jest każda jednostka wykonująca działalność gospodarcza niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania. W zasadzie tylko w sytuacji, gdy partnerem prywatnym nie będzie przedsiębiorca wyłączone będą regulacje dotyczące pomocy publicznej. Ze względu na szeroką definicję przedsiębiorcy z pomocą publiczną w ramach partnerstwa publiczno - prywatnego możemy mieć do czynienia w szczególności w przypadku zmiany warunków wykonywania umowy przez partnera prywatnego (zob. art. 140 i art. 144 ustawy Prawo zamówień publicznych) lub przy wnoszeniu wkładu własnego (np. nieruchomości) do przedsięwzięcia przez podmiot publiczny.
WYJAŚNIENIA PRAKTYCZNE
Przegląd Podatkowy nr 12/2007, Podatek od towarów i usług. Usługi konsultingu dokonywane za granicą - odliczenie VAT - gadżety, Adam Czekalski
Jestem współwłaścicielem firmy konsultingowej zajmującej się doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Usługi są świadczone w szczególności na rzecz hiszpańskich i portugalskich firm (podatników podatku od wartości dodanej), które zamierzają wejść na polski rynek. Mam problem z podatkiem naliczonym, tj. czy mam prawo do odliczenia VAT związanego ze świadczeniem tego typu usług? Moja księgowa uważa, że świadczeniem tego typu usług nie ma związku z działalnością opodatkowaną (wystawiam faktury bez podatku VAT). Dodatkowo, zdarzają się przypadki, gdy fakturowana kwota ulega zmniejszeniu w sytuacji przyznania rabatu. Czy w takiej sytuacji mam obowiązek wystawić fakturę korygującą? Moim zdaniem, nie ma to znaczenia dla celów polskiego podatku VAT. Jednocześnie w ramach prowadzonej działalności przekazuję klientom gadżety reklamowe o niskiej wartości (kubki, prospekty infomacyjne, długopisy z logo firmy, itp.), które zgodnie z wyjaśnieniami księgowości nie podlegają opodatkowaniu VAT. Czy w takiej sytuacji mam prawo do odliczenia VAT?
Tak. Posiada Pan prawo do odliczenia podatku z tytułu nabycia towarów i usług związanych ze świadczeniem usług na rzecz podmiotów zagranicznych. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), kwotę podatku naliczonego stanowi również kwota podatku z nabycia towarów i usług jeżeli dotyczą one sprzedaży (dostawy towarów - świadczenia usług) poza terytorium Polski, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, w sytuacji wykonywania tych czynności w Polsce. Zgodnie z przepisami ustawy o VAT świadczenie usług doradczych na rzecz hiszpańskich i portugalskich kontrahentów, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT na terytorium tych krajów, a nie w Polsce. Ustawodawca przyjmuje w takim przypadku fikcję prawną, że miejscem świadczenia tych usług jest miejsce, gdzie nabywca usługi posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, ewentualnie adres miejsca zamieszkania.
Stanowisko to potwierdzają interpretacje organów podatkowych [postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2006 r., (PV/443-2/VI/2006/JW); postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty z dnia 13 marca 2006 r. (III-2/443-9/7228/06/PJ)] oraz przepisy wspólnotowe. W myśl art. 169 (a) Dyrektywy Rady Unii Europejskiej Nr 2006/112/WE, poza podstawowym prawem do odliczenia, podatnik ma prawo do odliczenia VAT, jeżeli towary i usługi są wykorzystywane do transakcji podatnika związanych z działalnością gospodarczą, dokonywanych poza terytorium państwa członkowskiego, w którym podatek jest należny lub został zapłacony, w odniesieniu do których VAT podlegałby odliczeniu, gdyby zostały one dokonane na terytorium tego państwa członkowskiego.
Jednocześnie ustawodawca zastrzega, że podatnik powinien posiadać dokumenty, z których wynikać będzie związek podatku odliczonego z tymi czynnościami. Ustawa nie przewiduje o jakie dokumenty chodzi w komentowanym przepisie. W związku z tym, należy uznać, że każdy dokument (umowy z kontrahentami, protokoły odbioru, korespondencja handlowa, itp.) który dotyczy świadczenia usług na rzecz zagranicznego kontrahenta oraz zakupu towarów i usług związanych z tymi czynnościami będzie spełniał wymogi ustawowe.
Prawo do odliczenia VAT powstaje na zasadach ogólnych, tj. w rozliczeniu za miesiąc (kwartał), w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny. Jeżeli podatnik nie dokona odliczenia w terminie, o którym mowa powyżej, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za następny okres rozliczeniowy.
Natomiast w zakresie dokumentowania rabatu należy wskazać, że zgodnie z przepisami wykonawczymi do ustawy o VAT, podatnik ma obowiązek wystawić fakturę w przypadku udzielenia rabatu, opustu, itp. Faktura korygująca powinna zawierać w szczególności: numer kolejny, datę jej wystawienia, dane identyfikujące sprzedawcę i nabywcę, nazwę usługi (odp. towaru) objętego rabatem, kwotę i rodzaj udzielonego rabatu oraz kwotę zmniejszenia podatku należnego. Zasady o których mowa powyżej stosuje się odpowiednio do faktur stwierdzających dokonanie sprzedaży, dla których miejscem opodatkowania jest terytorium innego państwa niż Polska (inne państwo członkowskie UE lub państwo trzecie). Faktury dokumentujące takie czynności, powinny co do zasady zawierać te same elementy, co faktury wystawiane na zasadach ogólnych z zastrzeżeniem stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem. W przypadku gdy nabywcami usług są podmioty z terytorium UE (np. Hiszpania i Portugalia) faktura dokumentująca nabycie czynności powinna zawierać numer, pod którym nabywca usługi jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej na terytorium państwa członkowskiego, innego niż terytorium kraju, oraz informację, że zobowiązanym do rozliczenia tego podatku jest nabywca usługi. Zasada ta dotyczy również faktur korygujących.
Na zakończenie należy odnieść się do odliczenia podatku VAT z tytułu nabycia towarów, które następnie zostają nieodpłatnie przekazywane. Zgodnie z art. 7 ust. 3 i nast. ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT nie podlegają m. in. drukowane materiały reklamowe i informacyjne, prezenty o małej wartości i próbki. W sytuacji, gdy przekazywanie powyższych towarów pozostaje poza zakresem przedmiotowym ustawy o VAT (czynności tej nie uważa się odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT) co do zasady przepisy zakazują odliczenia VAT przy ich zakupie. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnik ma prawo do odliczenia VAT w przypadku gdy zakupy mają związek ze sprzedażą opodatkowaną. Jednakże w omawianym przypadku, ustawodawca stworzył mechanizm umożliwiający podatnikom odliczenie VAT przy zakupie powyższej grupy towarów. Podatnikom przyznano bowiem prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli nabyte lub importowane towary bądź usługi dotyczą czynności, o których mowa w art. 7 ust. 3-7 ustawy o VAT.
Podstawa prawna: art. 7 ust. 3-7, art. 27 ust. 3-4, art. 86 ust. 1, ust. 8, ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.); § 16 ust. 1 i 2, § 27 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798 z późn. zm.); art. 169 Dyrektywy Rady Unii Europejskiej Nr 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.
Szukasz więcej informacji:
- Europejski Przegląd Sądowy (poszczególne numery)
- Glosa - Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
- Przegląd Prawa Handlowego (poszczególne numery)
