Szukaj

w serwisie
w aktach prawnych
w ofercie

Informacja prawna

Baza wiedzy prawnej

Korporacje i stowarzyszenia

Zapraszamy do zapoznania się z naszą bogatą ofertą.

LEX OMEGA

więcej

LEX SIGMA

więcej

LEX GAMMA

więcej

Prawo Europejskie

więcej

KOMENTARZE

więcej

Informator Prawno-Gospodarczy

więcej

Polska Bibliografia Prawnicza

więcej

Prawo Miejscowe

więcej

Polecamy

Kodeks pracy. Komentarz

Ustawy towarzyszące z orzecznictwem.
Europejskie prawo pracy z orzecznictwem.
Tom I i II

więcej

Ordynacja podatkowa. Komentarz

więcej

Prawo zamówień publicznych. Komentarz + płyta CD

z płytą CD

więcej

NewsKiK

Newskik Nr 1/2008, 2008-01-16

EUROPEJSKI PRZEGLĄD SĄDOWY

Europejski Przegląd Sądowy nr 1/2008, Europejski nakaz zapłaty, Jerzy Pisuliński

Rozporządzenie nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 12.12.2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty jest pierwszym aktem w prawie wspólnotowym, który reguluje postępowanie rozpoznawcze w transgranicznych sprawach cywilnych i handlowych w państwach członkowskich UE. Ponieważ rozporządzenie odsyła do prawa wewnętrznego państw członkowskich w sprawach w nim nieuregulowanych (art. 26), Jerzy Pisuliński podejmuje się nie tylko analizy przepisów samego rozporządzenia, lecz także przepisów polskiego kodeksu postępowania cywilnego. Autor stara się znaleźć odpowiedź na pytanie, które przepisy kodeksu postępowania cywilnego znajdą zastosowanie w sprawach objętych regulacją rozporządzenia oraz czy i w jakim zakresie - w związku z wejściem w życie tego rozporządzenia - należałoby dokonać zmian w kodeksie postępowania cywilnego.

Europejski Przegląd Sądowy nr 1/2008, Reklama porównawcza w orzecznictwie ETS, Monika Namysłowska

Prawodawca wspólnotowy, przyjmując, że reklama porównawcza przynosi dla rynku wewnętrznego i konsumentów znaczne korzyści, wprowadził w 1997 r. do dyrektywy 84/450/EWG definicję reklamy porównawczej i przesłanki, które reklama porównawcza musi kumulatywnie spełnić, by zostać uznana za zgodną z prawem.

Zarówno definicja reklamy porównawczej, jak i przesłanki jej dopuszczalności zawierają jednak pojęcia nieostre, trudne do zdefiniowania i zastosowania. Monika Namysłowska analizuje więc orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z tego zakresu, które stanowi znaczną pomoc w interpretacji zapisów dyrektywy, również obecnie, mimo że stan prawny uległ ostatnio niewielkiej korekcie (12.12.2006 r. została wydana dyrektywa 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej, która weszła w życie 12.12.2007 r. - jest to wersja ujednolicona dyrektywy 84/450/EWG, uwzględniająca jej kolejne nowelizacje, w szczególności zmiany wynikające z art. 14 dyrektywy 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych).

Europejski Przegląd Sądowy nr 1/2008, Wielkość terytorium używania znaku jako przesłanka powstania prawa do znaku towarowego powszechnie znanego - glosa do wyroku ETS z 22.11.2007 r. w sprawie C-328/06 Alfredo Nieto Nuno, Ryszard Skubisz

Problem, jaki przekazał do rozstrzygnięcia Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości hiszpański sąd krajowy, dotyczył znaczenia wielkości obszaru geograficznego wcześniejszego znaku towarowego z punktu widzenia możliwości uznania tego znaku za powszechnie znany. Ryszard Skubisz glosuje wyrok ETS, który uznał, że "artykuł 4 ust. 2 lit. d pierwszej dyrektywy Rady nr 89/104 EWG z 21.12.1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych należy interpretować w ten sposób, że wcześniejszy znak towarowy musi być powszechnie znany na całym terytorium państwa członkowskiego UE rejestracji lub na jego znacznej części".

PRAWO FINANSOWE, PRAWO PODATKOWE, PRAWO BILANSOWE

Przegląd Podatkowy nr 1/2008, Odsprzedaż usług a zasady refakturowania - problemy ze stawką VAT, Izabela Bednarz, Michał Zwyrtek

- Jakie warunki muszą być spełnione przy refakturowaniu według linii orzeczniczej polskich sądów?
- Na czym polega fikcja prawna wynikająca z art. 28 Dyrektywy VAT z dnia 28 listopada 2006 r.?
- Jak rozliczyć odsprzedaż usług transgranicznych, gdy polski przedsiębiorca nabył usługę od zagranicznego podatnika i chce przenieść koszt jej nabycia na beneficjenta świadczenia?

Przegląd Podatkowy nr 1/2008, Premia pieniężna - rabat czy usługa?, Marek Pawlik

- Od czego Europejski Trybunał Sprawiedliwości w większości swoich wyroków uzależnia uznawanie określonych świadczeń za opodatkowaną usługę?
- Co przemawia przeciwko uznaniu przyznania premii pieniężnej za usługę?
- Jaką definicję odpłatnego świadczenia usług zawarł NSA w wyroku z dnia 6 lutego 2007 r.?

Przegląd Podatkowy nr 1/2008, Błędy w postępowaniu dowodowym w świetle możliwości wznowienia postępowania podatkowego, Krzysztof Radzikowski

- Kiedy wznowienie postępowania stanowi naruszenie prawa?
- Jakie są dwie podstawowe tendencje w orzecznictwie administracyjnym dotyczące uznawania za przesłankę wznowienia postępowania pojawienia się nowych dowodów lub okoliczności, których organ nie uwzględnił podczas ustalania stanu faktycznego wskutek zaniedbań?
- Czy możliwe jest wznowienie postępowania, gdy organ w ogóle nie zebrał określonych dowodów wskutek zaniedbań i z tego powodu dana okoliczność nie mogła mu być znana?

Przegląd Podatkowy nr 1/2008, Przedawnienie obowiązku podatkowego (1), Wojciech Morawski

- Z jakiego powodu przepis art. 59 § 1 pkt 9 o.p. dotyczący sposobów wygasania zobowiązań podatkowych jest nieprecyzyjny?
- Jakie wyjątki od zasadniczego trzyletniego terminu przedawnienia przewiduje ordynacja podatkowa?
- Na czym polega "test użyteczności" dwóch sposobów rozumienia pojęcia deklaracji w kontekście art. 68 § 2 o.p.?

Glosa - Przegląd Prawa Gospodarczego nr 5/2007 (numer specjalny), Reprezentacja spółki kapitałowej z udziałem pełnomocników - w tym będących członkami zarządu, Jerzy P. Naworski

Jerzy P. Naworski omawia najbardziej kontrowersyjne zagadnienia związane z reprezentacją spółki kapitałowej z udziałem pełnomocników. Analizuje tę problematykę koncentrując się na trzech kluczowych kwestiach.

Zasadnicza część artykułu jest poświęcona reprezentacji czynnej spółki uregulowanej w art. 205 § 1 zd. 1 i art. 373 § 1 zd. 1 k.s.h., w której uczestniczą pełnomocnicy, i sprowadza się w istocie rzeczy do wykładni tych przepisów. Druga i trzecia część odpowiadają na pytania o dopuszczalność udzielenia członkowi zarządu pełnomocnictwa "zwykłego" (cywilnego i prokury) oraz "specjalnego" ("korporacyjnego"), o którym mowa w art. 210 § 1 i art. 379 § 1 oraz w art. 253 i art. 426 k.s.h.

Wybrane zagadnienia budzą istotne wątpliwości w piśmiennictwie oraz sprawiają trudności w praktyce, co stanowiło impuls do ich rozszerzonej analizy. Rozważania w większości są aktualne także na gruncie spółek osobowych. Dotyczy to nie tylko przypadku powołania zarządu w spółce partnerskiej, ale także reprezentowania spółki przez wspólników jawnych, partnerów i komplementariuszy.

Glosa - Przegląd Prawa Gospodarczego 5/2007 (numer specjalny), Pełnomocnictwo dla członka zarządu spółki z o.o. - uchwała SN z 23.08.2006 r. (III CZP 68/06)

Uchwała SN z 23.08.2006 r. (III CZP 68/06), w której SN stwierdził, że "członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, uprawniony umową spółki do jej reprezentowania łącznie z drugim członkiem zarządu, może być ustanowiony pełnomocnikiem do poszczególnych czynności" była już przedmiotem glosy A. Kidyby, Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako pełnomocnik, opublikowanej na łamach "Glosy" 2007/2.

Uchwała, której treść publikujemy w numerze specjalnym - Prawo handlowe. Problemy reprezentacji spółki kapitałowej, "Glosa" 2007/5 - jak się okazuje, nie tylko nie przecięła wszystkich kontrowersji doktrynalnych, ale zawiera rozważania argumentów przywoływanych dla uzasadnienia rozbieżnych stanowisk, co skłania do wnikliwej analizy poszczególnych argumentów i uzupełnienia wywodu Sądu Najwyższego dodatkowymi spostrzeżeniami dotyczącymi rozpatrywanej konstrukcji.

Efektem tego są prezentowane w numerze specjalnym glosy do powołanej uchwały, autorstwa:
- Katarzyny Bilewskiej i Jacka Jastrzębskiego, Członek zarządu jako pełnomocnik spółki z o.o., "Glosa" 2007/5, s. 60;
- Agnieszki Rzeteckiej-Gil, Członek zarządu spółki z o.o. jako pełnomocnik, "Glosa" 2007/5, s. 78;
- Patrycji Tomali, Pełnomocnictwo dla członka zarządu, "Glosa" 2007/5, s. 85;
- a także polemika Romana Witaszka, Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako pełnomocnik, "Glosa" 2007/5, s. 89, odnosząca się do argumentów zaprezentowanych we wcześniejszej glosie do tej uchwały przez Andrzeja Kidybę.

PRAWO HANDLOWE, PRAWO CYWILNE

Przegląd Prawa Handlowego nr 13/2007 (numer specjalny), Sampling w świetle prawa autorskiego i praw pokrewnych, Michał Klekotko

Dynamicznie rozwijająca się branża muzyczna korzysta z coraz nowszych technik twórczych. Spośród nich niewątpliwie najczęściej stosowaną jest obecnie "sampling" - proces w którym można wyróżnić co najmniej trzy podstawowe etapy, z których pierwszym jest digitalizacja nagrania dźwiękowego (czyli dokonanie przeniesienia analogowego materiału dźwiękowego na zapis cyfrowy), następnym poddanie otrzymanego zapisu cyfrowego dowolnej obróbce, a trzecim wykorzystanie w nowym utworze muzycznym materiału dźwiękowego otrzymanego w wyniku wskazanych wyżej zabiegów technicznych.

Michał Klekotko podejmuje się przeprowadzenia analizy konsekwencji stosowania samplingu z punktu widzenia przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Przegląd Prawa Handlowego nr 13/2007 (numer specjalny), Ghostwriting na tle zasad prawa autorskiego, Damian Flisak

Ghostwriterzy są angażowani na całym świecie do tworzenia wszelkiego rodzaju utworów piśmienniczych - od literatury pięknej, przez utwory autobiograficzne, aż po teksty pisane na potrzeby wystąpień polityków. Zasadnicze motywy korzystania z usług ghostwriterów wydają się proste, brak własnych wystarczających umiejętności obcowania z piórem lub brak czasu.

W Polsce ghostwriting jest niemal tematem tabu, i to zarówno dla ghostwriterów, jak i osób korzystających z ich usług. Wynika to stąd, że z jednej strony wielu prominentów ma kłopoty z przyznaniem się, że właściwym źródłem ich powodzenia w życiu zawodowym jest sprawność pisarska osób pozostających w ich cieniu. Z drugiej strony równie niewielu - niejednokrotnie powszechnie znanych - autorów potrafi znieść fakt, że mieli w swoim życiu epizod "sprzedawania" własnych umiejętności w zamian za wartości materialne.

Na dodatek powstaje również wątpliwość prawna, jak w świetle polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zakwalifikować taki rodzaj działalności twórczej. Ghostwriting oznacza tworzenie utworów sygnowanych nazwiskiem bądź pseudonimem osoby trzeciej. Według przedstawicieli polskiej doktryny praktyka taka jest sprzeczna z zasadami prawa autorskiego, bowiem narusza samą esencję osobistych uprawnień autorskich - prawo do autorstwa dzieła. W kontekście rewolucyjnych zmian w sposobie powstawania utworów, jakie dokonują się wraz z rozwojem cywilizacji, tak kategoryczne stanowisko nie może jednak przekonywać.

Przegląd Prawa Handlowego nr 13/2007 (numer specjalny), Wybrane zagadnienia związane z pobieraniem nielegalnych kopii utworów z internetu, Magda Wilkowska

Rozwój internetu nie pozostał bez wpływu na zwiększenie się liczby przypadków łamania praw, w tym prawa autorskiego. Wyniki badania przeprowadzonego w październiku 2006 r. na grupie Polaków, którzy ukończyli 15 lat pokazują, iż pomimo dużej świadomości dotyczącej łamania praw autorskich za każdym razem, gdy kopiowane są nieoryginalne pliki muzyczne, programy, gry komputerowe czy filmy (około 68% ankietowanych wie, że jest to niezgodne z prawem), połowa użytkowników decyduje się to robić. Tylko 2% badanych za przyczynę pobierania nieoryginalnych utworów uważa brak świadomości użytkowników internetu co do nielegalności tego typu działania oraz przewidzianych za taki czyn kar.

Te same badania pokazują, że 25% ankietowanych uważa, że za pobieranie nielegalnych kopii utworów powinno się karać tylko te osoby, które udostępniają je nielegalne w internecie.

Podstawowym problemem, na który Magda Wilkowska stara się znaleźć odpowiedź, jest pytanie, od kogo podmiot uprawniony, czy też organizacja działająca w jego imieniu, może żądać zadośćuczynienia wynikającego z przyznanego mu ustawowo prawa.

Autorka prezentuje różne rodzaje programów pozwalających na wymianę utworów w sieci oraz analizuje sytuację prawną i zakres odpowiedzialności poszczególnych podmiotów odpowiedzialnych za łamanie prawa autorskiego, którymi mogą być użytkownicy końcowi lub dostawcy usług internetowych.

Przegląd Prawa Handlowego nr 1/2008, O pojęciu i zakresie regulacji spółki publicznej, Marek Michalski

Ustawy z 29.07.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi oraz o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych przemodelowały rynek kapitałowy, tworząc - zdaniem Marka Michalskiego - zarys regulacji normatywnej obejmującej zintegrowany rynek finansowy. Skutkiem tego procesu jest już nie tyle harmonizacja, ile raczej unifikacja praw krajowych, zapewniająca obowiązywanie jednolitych standardów w funkcjonowaniu rynków finansowych we wszystkich państwach członkowskich UE.

Jak podkreśla jednak Marek Michalski, wielość zmian wynikających z wprowadzenia w życie nowych regulacji, przy niedostatecznie jeszcze sprecyzowanej siatce pojęciowej w tym zakresie, zaowocowała nieadekwatnością używanych pojęć i definicji do przyjętych rozwiązań instytucjonalnych. Jedną z płaszczyzn takiej nieprecyzyjności terminologicznej jest normatywna definicja spółki publicznej.

Przegląd Prawa Handlowego nr 1/2008, Pośrednie nabycie akcji spółki publicznej a publiczne wezwanie, Michał Romanowski

Czy możliwe jest pośrednie nabycie akcji spółki publicznej bez ogłoszenia wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę tych akcji? Czy jest dozwolone - bez narażenia się na sankcje prawne - przejmowanie kontroli (uzyskiwanie statusu podmiotu dominującego) nad spółkami, które są akcjonariuszami spółek publicznych i które posiadają akcje spółek publicznych w liczbie uprawniającej do wykonywania ogólnej liczby głosów, powodujące powstanie obowiązków z art. 72-74 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (ogłoszenie wezwania)?

Michał Romanowski stara się wykazać, że wbrew literalnemu brzmieniu art. 73 ust. 1 i art. 74 ust. 1 ustawy, pośrednie nabycie akcji stanowi jeden z wyjątków od obowiązku pierwotnego ogłoszenia wezwania. Nie oznacza to jednak zdaniem autora uchylenia następczego obowiązku ogłoszenia wezwania w razie przekroczenia progu 33% lub 66% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu spółki publicznej w wyniku pośredniego nabycia jej akcji.

Przegląd Prawa Handlowego nr 1/2008, Alternatywny System Obrotu - nowe miejsce obrotu instrumentami finansowymi, Marcin Pachucki

Zupełnie nowa platforma zorganizowanego, ale - co ważne - nieregulowanego obrotu instrumentami finansowymi, którego organizatorem jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Rynek NewConnect, zainaugurowała swoją działalność 30.08.2007 r. Rynek ten jest w rozumieniu prawnym tzw. alternatywnym systemem obrotu, który to system uregulowany został w ustawie z 29.07.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Alternatywny Systemu Obrotu (ASO) w Polsce jest rynkiem, który umożliwia pozyskanie kapitału przez niewielkie przedsiębiorstwa charakteryzujące się znacznym potencjałem rozwoju po relatywnie niskim koszcie. Może być to wstęp do zaistnienia na publicznym rynku kapitałowym i wykorzystywania przez przedsiębiorców możliwości, jakie ten rynek oferuje.

Platformy obrotu dotyczące ASO, które opierają się na unijnych regulacjach, działają w kilku państwach. W Anglii przy London Stock Exchange funkcjonuje rynek Alternative Investment Market (AIM), w Irlandii przy Irish Stock Exchange - rynek Irish Enterprise Exchange, przy ponadnarodowej giełdzie Euronext - rynek Alternext, we Włoszech - rynek Expandi, którego operatorem jest Borsa Italiana, a w Niemczech przy Deutsche Börse - rynek Entry Standard.Dynamika tego trendu nabrała szczególnie na sile w ostatnim czasie.

Na londyńskim rynku AIM notowanych jest obecnie ponad 1500 spółek, co świadczy, że nie jest to rynek zmarginalizowany. Jak ASO zostanie przyjęty w Polsce, zobaczymy już w najbliższej przyszłości. Póki co Marcin Pachucki prezentuje reguły odnoszące się do jego funkcjonowania.

WYJAŚNIENIA PRAKTYCZNE

Przegląd Podatkowy nr 1/2008, Podatek od towarów i usług. Samofakturowanie z ograniczeniami, Łukasz Piwowarczyk

Jesteśmy podmiotem działającym w sektorze motoryzacyjnym. Z wieloma krajowymi poddostawcami mamy podpisane umowy o samofakturowaniu, dotyczące określonego asortymentu towarów. Na ich podstawie w imieniu poddostawców wystawiamy na ich rzecz faktury dokumentujące dostawy jakie od nich otrzymujemy. Nasze wątpliwości dotyczą sytuacji, w której poddostawca świadczy na naszą rzecz usługi lub dostarcza towary, które nie są objęte umową o samofakturowaniu. Czy w takim przypadku jesteśmy zobowiązani do wystawienia faktury w imieniu i na rzecz poddostawcy w trybie samfakturowania? Czy zasadny jest pogląd, że umowa o samofakturowaniu całkowicie wyłącza prawo poddostawcy do fakturowania dostaw do drugiej strony umowy nawet w przypadku dostaw towarów i usług w niej nie wymienionych? Czy jeżeli poddostawca wystawił fakturę dokumentującą dodatkowe świadczenie na naszą rzecz (spoza zakresu świadczeń zawartych w umowie o samofakturowaniu) mamy prawo do odliczenia VAT z takiej faktury? Uważamy, że asortyment nie wymieniony w umowie o samofakturowaniu powinien być fakturowany na zasadach ogólnych przez dostawców. Jednak znane jest nam negatywne stanowisko władz skarbowych w tym zakresie, które dodatkowo stwierdza, że w przypadku otrzymania takiej faktury nie możemy odliczyć podatku VAT.

Od wprowadzenia instytucji samofakturowania, czyli możliwości wystawiania faktur przez nabywcę towarów i usług na rzecz i w imieniu sprzedawcy minęło już ponad 3 lata. Podatnicy (a zwłaszcza podmioty działające w sektorze motoryzacyjnym) coraz częściej korzystają z tej formy dokumentowania sprzedaży dla potrzeb podatku VAT. Prawdopodobnie beneficjentów tego rozwiązania byłoby więcej gdyby nie trudności w interpretowaniu przepisów Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (dalej: rozporządzenie), które w sposób szczegółowy reguluje warunki, jakie muszą spełnić podatnicy, aby korzystać z samofakturowania.

Przypomnijmy, że dla dopuszczenia możliwości wystawiania faktur w imieniu i na rzecz sprzedawcy przez nabywcę konieczne jest, aby nabywca był zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym, aby między stronami była zawarta umowa regulująca zasady samofakturowania oraz aby informacja o jej istnieniu została w ciągu 10 dni od jej zawarcia (a nie wejścia w życie) przekazana do organów skarbowych właściwych dla stron umowy. Pomimo, że powyższe warunki są jasne to przyczyna wątpliwości interpretacyjnych tkwi w dość szczególnej technice legislacyjnej zastosowanej przez Ministra Finansów, polegającej na ustanawianiu niektórych z warunków, które podatnicy muszą spełnić w sposób pośredni (tj. poprzez wymienienie, jakie klauzule powinna zawierać umowa między sprzedawcą a nabywcą a nie bezpośrednio, czyli poprzez wyliczenie, do jakich czynności są zobowiązani lub od jakich czynności muszą się powstrzymać w przypadku zawarcia takiej umowy). Przykładowo, zamiast umieścić w rozporządzeniu przepis wyrażający jasną normę zabraniającą podatnikowi dokonującemu dostawy na wystawianie faktur na rzecz nabywcy w okresie obowiązywania umowy, Minister Finansów zdecydował się na wprowadzenie przepisu obligującego podatników do zawarcia w umowie o samofakturowaniu klauzuli zobowiązującej sprzedawcę do powstrzymania się od wystawiania faktur na rzecz nabywcy w okresie jej trwania. Niestety norma nakazująca wprowadzenie określonych treści do umowy między podatnikami to nie to samo, co norma zabraniająca wprost wystawiania faktur. Słusznie rodzi się wątpliwość, jakiego rodzaju sankcja grozi w przypadku naruszenia takiego zobowiązania umownego? W szczególności czy wystawienie faktury przez sprzedawcę będzie oznaczało naruszenie warunków umożliwiających korzystanie z samofakturowania? W mojej ocenie nie. Analizując § 10 ust. 1 rozporządzenia można dojść do wniosku, że podatnicy powinni spełnić jedynie trzy warunki. Nabywca musi być zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym, musi istnieć umowa posiadająca stosowne postanowienia oraz informacja o niej musi zostać w odpowiednim terminie przekazana organom skarbowym. Natomiast dalsze warunki określone w § 10 ust. 2 rozporządzenia dotyczą już wprost umowy o samofakturowaniu i stanowią otwartą listę klauzul, jakie taka umowa powinna zawierać. Zatem pierwsze trzy warunki dotyczą samofakturowania, a pozostałe odnoszą się do treści umowy o samofakturowaniu. Naruszenie tych pierwszych powoduje, że nie jest możliwe stosowanie tego trybu wystawiania faktur. Natomiast przy pozostałych warunkach należy rozróżnić konsekwencje podatkowe wynikające z niezachowania wymaganej treści umowy (tj. brak określonych klauzul) od konsekwencji podatkowych wynikających z ewentualnego niewywiązania się jednej ze stron ze zobowiązań umownych wprowadzonych tymi klauzulami. Naruszenie zobowiązań umownych spowoduje określone skutki podatkowe jedynie w przypadku, gdy stosowny przepis ustawy lub rozporządzenia będzie tak stanowił.

Przykładowo umowa o samofakturowaniu powinna zawierać klauzulę zobowiązującą nabywcę do przedstawiania drugiej stronie umowy oryginału i kopii faktury do jej akceptacji w formie podpisu w takim czasie, aby było możliwe terminowe rozliczenie podatku. Jednocześnie brak realizacji tego zobowiązania skutkuje konsekwencjami podatkowymi określonymi w art. 88 ust 3a pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT). Faktury niezaakceptowane przez sprzedawcę nie mogą bowiem stanowić podstawy do odliczenia podatku VAT przez nabywcę, (czyli tego podatnika, który był zobowiązany do przedstawienia faktur do akceptacji). Jak widać, brak realizacji obowiązku nałożonego klauzulą umowną wymaganą przez rozporządzenie nie wyklucza stosowania trybu samofakturowania, choć w praktyce powoduje utratę prawa do odliczenia VAT. Na tym przykładzie rysuje się różnica między koniecznością włączenia określonej klauzuli do umowy o samofakturowaniu a koniecznością przestrzegania takiej klauzuli.

W świetle powyższego należy rozważyć czy zasadne są poglądy wyrażane przez niektóre organy skarbowe o braku możliwości wystawiania jakichkolwiek faktur przez sprzedawcę w okresie obowiązywania umowy o samofakturowaniu i o braku możliwości odliczenia podatku VAT z takich faktury w przypadku gdyby jednak zostały wystawione. Niektóre urzędy skarbowe uważają w takich przypadkach, że zawarcie umowy o samofakturowaniu oznacza całkowite przeniesienie prawa do wystawiania faktur na nabywcę i jednocześnie wyklucza możliwość ich wystawiania przez sprzedawcę nawet, jeżeli miałoby to dotyczyć dostaw asortymentu, który zgodnie z umową zawartą między stronami nie podlega samofakturowaniu. Moim zdaniem tego typu poglądy są błędne. W praktyce obrotu gospodarczego spotykane są różne kontrakty. W szczególności sprzedawca może dopuszczać wystawianie faktur przez nabywcę jedynie w odniesieniu do pewnego (węższego lub szerszego) zakresu produktów a nie do każdego towaru czy też usługi, jaką nabywa odbiorca. Przykładowo przedsiębiorcy mogą objąć samofakturowaniem długoterminową dostawę komponentów do produkcji np. silnika. Natomiast jednocześnie decydują, że poza umową o samofakturowaniu znajdą się wszelkie inne dostawy towarów i usług nie wynikające wprost z kontraktu długoterminowego (np. dostawa komponentów do innych produktów odbiorcy bądź też usługi serwisowe jakie dostawca potencjalnie mógłby świadczyć temu odbiorcy).

Samofakturowanie ma na celu przede wszystkim ułatwienie rozliczeń z dostawcami. Biorąc pod uwagę, że dostawcy mogą realizować na rzecz nabywców różnego typu usługi i dostawy towarów, od woli stron powinno zależeć, które z tych dostaw będą fakturowane trybem samofakturownia a które na zasadach ogólnych. W rozporządzeniu nie ma przepisu, który przesądzałby, że między podatnikami może istnieć wyłącznie jeden tryb fakturowania. W szczególności tym przepisem nie jest § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia dotyczący konieczności wprowadzenia do umowy o samofakturowaniu zakazu wystawiania przez dostawcę faktur na rzecz nabywcy w okresie obowiązywania umowy. Po pierwsze, działanie zgodnie z tym przepisem polega wyłącznie na wprowadzeniu do umowy stosownej klauzuli. Jej respektowanie bądź ignorowanie przez dostawcę należałaby oceniać na zupełnie innej płaszczyźnie. W każdym razie niestosowanie takiej klauzuli i np. fakturowanie określonego asortymentu na zasadach ogólnych przez dostawcę nie wyklucza możliwości stosowania samofakturowania w odniesieniu do innego asortymentu. Trzeba także zauważyć, że jest to klauzula stanowiąca element umowy. Jeżeli zatem umowa będzie odnosić się do szczególnego rodzaju asortymentu to tym samym zobowiązanie do powstrzymania się od wystawiania faktur może wyłącznie dotyczyć jedynie tych faktur, które dokumentowałyby właśnie ten asortyment (co może być dodatkowo wyraźnie stwierdzone w tej klauzuli).

Niektóre organy skarbowe prezentują odmienny pogląd błędnie uznając, że wymóg wprowadzenia do umowy określonej klauzuli jest równoznaczny z wymogiem wypełnienia zobowiązania jakie z takiej klauzuli wynika. Ponadto twierdzą one, że jeżeli podczas obowiązywania umowy o samofakturowaniu dostawca wystawi jakąkolwiek fakturę na rzecz nabywcy (nawet taką, która nie dotyczy dostawy asortymentu określonego jako podlegający samofakturowaniu), to nie będzie ona stanowiła dla nabywcy podstawy do odliczenia podatku VAT. Jest to bowiem faktura wystawiona przez podmiot nieuprawniony, gdyż w okresie obowiązywania umowy o samofakturowaniu podmiotem uprawnionym i zobowiązanym do wystawiania faktur jest nabywca. Jest to pogląd nieuzasadniony, ponieważ wszelkie ograniczenia w odliczaniu VAT naliczonego muszą wynikać wprost z ustawy o VAT. Jedynym przepisem, który mógłby być brany pod uwagę przez organy skarbowe w tej sprawie jest art. 88 ust. 3a pkt 1a ustawy o VAT. Zgodnie z nim nie stanowią podstawy do odliczenia VAT faktury wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących. Jeżeli jednak wystawca faktury jest podatnikiem istniejącym i prawidłowo zarejestrowanym nie można uznać, że jest podmiotem nieuprawnionym do wystawiania faktur. Powyższego nie zmienia nawet umowa o samofakturowaniu. Jeżeli nawet przyjmiemy, że umowa w sposób całkowity wyłącza możliwość wystawiania faktur na rzecz drugiej strony umowy to przecież dostawca nadal może fakturować inne podmioty. Jego uprawnienie do wystawiania faktur nadal istnieje. Trudno także uznać, że w drodze umowy z innym podatnikiem mogło by ono zostać ograniczone. Aby uznać, że w związku z zawarciem umowy o samofakturowaniu dostawca automatycznie traci możliwość wystawiania faktur dających stronie umowy prawo do odliczenia VAT konieczna jest dodatkowa precyzyjna podstawa prawna w ustawie o VAT. W opisywanym przypadku dyspozycja art. 88 ust. 3a pkt 1a ustawy o VAT nie byłaby spełniona a zatem nie jest możliwe ograniczenie możliwości odliczenia VAT naliczonego u nabywcy na podstawie tego przepisu.

Biorąc pod uwagę powyższe w mojej ocenie pogląd wyrażany przez niektóre organy skarbowe o braku możliwości ustalenia przez podatników, że samofakturowanie będzie dotyczyć wybranego asortymentu a pozostałe dostawy będą fakturowane na zasadach ogólnych jest nieuzasadniony. Nadinterpretacja regulacji rozporządzenia prowadzi niestety do istotnego ograniczenia stosowania instytucji samofakturowania. Warto zauważyć, że z uwagi na z jednej strony konsekwencje wynikające z braku akceptacji faktur przez nabywcę (art 88 ust. 3a pkt 5 ustawy o VAT) a z drugiej strony na konieczność odprowadzenia podatku VAT przez wystawcę faktury (art. 108 ustawy o VAT) oraz zakaz odliczenia VAT w przypadku, gdy ta sama transakcja jest dokumentowana więcej niż jedną fakturą (art. 88 ust. 3a pkt 3) nie istnieje w praktyce ryzyko jakikolwiek nadużyć w przypadku, gdy cześć dostaw jest fakturowana na zasadach ogólnych a część w trybie samofakturowania miedzy tymi samymi podatnikami. Z uwagi na powołane regulacje, w interesie stron umowy leży bowiem precyzyjne rozgraniczanie obu typów dostaw.

Podstawa prawna: powołane artykułu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.); Rozporządzanie Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798 z późn. zm.).

Powrót

Szukasz więcej informacji: